برآورد نرخ وقوع زمینلرزه بر اساس تغییر شکل پوسته ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، پژوهشگاه زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران
2 استاد، پژوهشگاه زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران
3 Postdoctoral researcher, ETH, Zurich, Switzerland
doi
10.30499/ijg.2021.296149.1346چکیده
فلات ایران یکی از مناطق لرزهخیز در جهان است که در بیشتر نواحی آن، دوره بازگشت زمینلرزههای بزرگ بیش از 1000 تا 2000 سال است. اغلب، برآورد نرخ وقوع زمینلرزه با استفاده از آمار زمینلرزههای ثبتشده در کاتالوگهای لرزهای صورت میپذیرد؛ بنابراین هرچه این کاتالوگها به واقعیت نزدیکتر باشند، برآورد نرخ وقوع نیز واقعبینانهتر است. عواملی چون کامل نبودن کاتالوگها، دوره بازگشت بلندمدت زمینلرزههای بزرگ و ثبت دستگاهی کوتاهمدت ناکافی (در حدود صد سال) باعث برآورد نهچندان مطمئن نرخ وقوع زمینلرزهها میشود. بهمنظور کاهش عدم قطعیتهای موجود در برآورد نرخ وقوع زمینلرزهها و افزایش اعتماد به نتایج، امروزه از مدلهای نوین توسعهیافته استفاده میشود که ورودی آنها ترکیب دادههایی مانند اطلاعات لرزهخیزی، زمینشناسی و ژئودتیکی است. این مدلهای نوین میتوانند باعث افزایش دانش و پاسخ به مسائل مرتبط با توزیع مکانی- زمانی زمینلرزهها و کاهش عدم قطعیت نتایج شوند؛ ازاینرو با توجه به لرزهخیزی کشور ایران و کاستیهای اطلاعات زمینلرزههای ثبتشده، هدف از این پژوهش برآورد نرخ وقوع مبتنی بر تغییر شکل پوسته ایران برای اولین بار است. برایاینمنظور از نتایج مدل تغییر شکلی جامع فلات ایران استفاده شد که خروجی اصلی آن نرخ کرنش پیوسته است. در این مطالعه نرخ کرنش بهدستآمده از اطلاعات تغییر شکلی، به ممان لرزهای و سپس نرخ وقوع زمینلرزهها تبدیل شده است. مقایسه نرخ وقوع مبتنی بر تغییر شکل با برآورد نرخ وقوع بلندمدت مبتنی بر کاتالوگهای موجود نشان میدهد در تمام ایالتهای لرزهزمینساخت ایران، نرخ وقوع مبتنی بر تغییر شکل بیش از نرخ وقوع مبتنی بر کاتالوگ است که میتواند تأثیر چشمگیری در نتایج برآورد خطر لرزهای داشته باشد.