بررسی ساختار و مضامین مراثی در ترکیب بند های ابن حسام خوسفی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

doi
10.22077/jcrl.2025.8223.1162
چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی ساختار و مضامین در مرثیه های قالب ترکیب‌بند در دیوان ابن حسام است تعمق در ساختار ترکیب بندهای آیینی در دیوان ابن حسام خوسفی نشان‌دهنده وجود ساختاری یکسان با مضامین متشابه است، به گونه‌ای که این ساختار خاص در تمام مرثیه‌های این قالب دیده می-شود. و نگارنده بر آن است تا با بررسی نمونه‌هایی از ترکیب بند‌های آیینی مرثیه محور به ترسیم یک بوطیقای خاص در این ترکیب بندها دست یابد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که مرثیه‌های قالب ترکیب بند دیوان ابن حسام دارای یک بوطیقا شامل موضوعاتی چون: شروعی شکوه آمیز از عناصر فلک، شرح فضایل و خصایص ممدوح مرده، بیان حس نوستالژیک خاطرات گذشته با ممدوح مرده، مدح جانشین ممدوح مرده و شرح جایگاه والای ممدوح مرده در بهشت است. همچنین دو سه مضمون: صبر، تسلیم قضا بودن و بسامد واژگان هم معنا به قصد القای مضمون اندوه در سراسر ترکیب بندهای مراثی وی دیده می‌شود.