بررسی آماری- دینامیکی توفان‏های همرفتی قوی در اهواز

نویسندگان

1 استاد، گروه فیزیک فضا، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه فیزیک فضا، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه فیزیک فضا، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران

4 استادیار، گروه فیزیک فضا، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران

doi
10.30499/ijg.2020.240218.1282
چکیده

باتوجه به اثر گاه مخرب رخداد توفان تندری و توفان‏ خاک در منطقه خوزستان، بررسی و تحلیل این توفان­ها از اهمیت خاصی برخوردار است. در این پژوهش، ابتدا با بررسی داده­های سطح زمین ایستگاه اهواز در دوره بلندمدت 36 ساله از سال 1981 تا 2016، توفان­های رخداده در منطقه مورد مطالعه شناسایی و تحلیل آماری شد. سپس پنج توفان قوی که از لحاظ تغییرات دما، فشار، سرعت باد و نوع ابر نسبت به بقیه توفان­ها مناسب‏تر بودند، انتخاب و با کمک مدل WRF شبیه­سازی شد.     نتایج بررسی آماری در دوره زمانی مطالعاتی نشان می­دهد توزیع فراوانی رخداد بادهای با سرعت بالای 12 متر بر ثانیه روند کاهشی دارد. ماه آوریل بیشترین فراوانی و ماه اکتبر کمترین فراوانی را دارد و در مقیاس فصلی نیز وقوع بیشترین و کمترین فراوانی رخدادها به­ترتیب در بهار و پاییز است. بررسی توزیع فراوانی رخدادها در مقیاس ساعتی، زمان وقوع بادهای جستی را در ساعت­های بعدازظهر و در بازه ساعت­های 12 تا 15 گرینویچ نشان می­دهد. نتایج شبیه­سازی توفان­های انتخابی بیانگر وجود حدود 1 تا 3 ساعت جابه‏جایی زمانی بین بیشینه میدان­های باد، دما و فشار شبیه‌سازی­شده و مقادیر متناظر ثبت­شده در ایستگاه اهواز است. مدل در نشان دادن روند تغییرات تمام پارامترها به‌جز بیشینه باد جستی خوب عمل می­کند. موقعیت­های جغرافیایی مختلفی برای هسته اصلی هریک از توفان­ها در شبیه­سازی عددی یافت می­شود، به‌طوری­که در بین پنج توفان بررسی­شده، توفان­های اول تا سوم در شمال شرق و توفان­های چهارم و پنجم در شمال غرب ایستگاه اهواز تحول می­یابند.