بازتابِ فرهنگ و ادبیات عامّه، پهلوانی و جوانمردی در مولّفه‌ها و مفاهیم ورزش زورخانه‌ای و باستانی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی( گرایش ادبیات پایداری)، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

doi
10.22077/jcrl.2025.7506.1121
چکیده

هدف این پژوهش، بازتاب مولّفه‌های فرهنگ و ادبیّات عامّه، پهلوانی و عیّاری در ورزش زورخانه‌ای و باستانی ایران است. زورخانه‌ها از دیرباز، جایگاه پهلوانان، عیّاران و جوانمردان بوده که در پرورش روح و جسم خود برای اهداف معنوی می‌کوشیدند و این مکان، گاه، محل بیان مسایل و نابسامانی‌های جامعه و رفع مشکلات مردم بوده است. مکتب پهلوانی و جوانمردی زورخانه‌ای، نمونة اعلای ادبیات عامة مردمی و جایگاهی برای ترویج اخلاق و سوق دادن افراد به سوی کنش های عیّاری و پهلوانی با استفاده از ترویج فرهنگ دینی و ایرانی بوده است که توسّط مرشدان با خواندن اشعار حماسی، تعلیمی و دینی ترویج داده می‌شد. پرورش اندام و آمادگی جسم و تن، فارغ از نبردهای مادّی‌گرایانه برای رویارویی‌های غیرمادّی و مبارزه با شیطان‌ نفسانی از جمله اهداف ورزش و منش پهلوانی است. به همین علّت، تاثیر فرهنگ و ادبیّات عامّه، پهلوانی و عیّاری بر ورزش زورخانه‌ای از گذشته‌های دور، دیده می شود و با بررسی مولّفه‌های این فرهنگ و ادبیّات، به تاثیر آن در ورزش باستانی زورخانه-ای پی می‌بریم؛ این مولّفه‌های در پیوند با فرهنگ و ادبیات عامّه، پهلوانی و عیّاری عبارتند از: سروده‌های پهلوانی و آیینی، موسیقی و سازها و ابزارهای موسیقایی، ساز وبرگ ها و ابزارهای ورزش زورخانه ای، مفاهیم شیعی و شعایردینی، حرکت ها و تمرین های ورزشی و مکان ها و ساختارهای معماری زورخانه ای.