فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دمای سطح زمین که متغیری کلیدی در اندرکنش جوّ- زمین و نمایش تغییرات حرارتی سطح زمین است، نقش مهم و اساسی در انتقال گرما به اتمسفر و سطوح پایینی خاک ایفا می­کند. بر همین اساس، ارتباط­سنجی میان متغیر مذکور و فراسنج­های بیوفیزیکی می­تواند اطلاعات ارزشمندی درباره روند تغییرات محیطی رخ‌داده فراهم کند. همچنین با توجه به حساسیت­های محیطی و تغییرپذیری زیاد عناصر اقلیمی در مناطق خشک و نیمه خشک، ارتباط­سنجی در این مناطق از اهمیت زیادی برخوردار است. در پژوهش پیشِ رو ارتباط دمای سطح زمین و متغیرهای بیوفیزیکی (دمای هوا، دمای عمق 10 سانتی­متری خاک، آلبیدو، ابرناکی، تبخیر و تعرق، پوشش­گیاهی، رطوبت نسبی، رطوبت ویژه، رطوبت سطح خاک و سرعت باد) در حوضه­ی آبریز جازموریان در جنوب شرق ایران بررسی می­شود. در ابتدا داده­های دمای سطح زمین از فراورده­های سنجنده­ی مودیس در دوره­ی آماری 2019-2003 فراهم و پس از پردازش­های لازم در محیط نرم­افزارهای تخصصی از قبیل GIS، Excel و ,SPSS خروجی­های مورد نیاز ترسیم شد. سپس ارتباط میان دمای سطح زمین و متغیرهای بیوفیزیکی مورد نظر بررسی شد. بر اساس نتایج، توزیع فضایی دمای شبانه‌روزی سطح زمین در حوضه­ی آبریز جازموریان از 10 تا 50 درجه­ی سلسیوس در نوسان است. به‌طور­کلی، دماهای کمینه در بلندی­های شمالی و دماهای بیشینه در زمین­های پست و کم­ارتفاع مرکز و جنوب حوضه مشاهده شد. همچنین دمای سطح زمین در طول دوره­ی آماری بررسی­شده، افزایشی در حدود 5/0 درجه­ی سلسیوس را نشان داد. همبستگی دمای سطح زمین با متغیرهای بیوفیزیکی نمایان­گر بیشینه­ی همبستگی مثبت با متغیرهای دمای خاک در عمق 0 تا 10 سانتی­متری (93/0+) و دمای هوا (91/0+) بود، درحالی‌که بیشینه­ی همبستگی منفی برای متغیرهای ابرناکی (92/0-) و رطوبت نسبی (81/0-) برآورد شد.