امکانسنجی وارونسازی احتمالاتی دادههای لرزهای با هدف تخمین تخلخل برای مخزن کربناته
نویسندگان
1 دانشیار، ژئوفیزیک در دپارتمان علوم زمین دانشگاه آرهوس، آرهوس، دانمارک،
2 استادیار، انستیتو مهندسی نفت دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری، مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 محقق، کوکولینک (زیر مجموعه دانشگاه ملی سئول)، کره جنوبی
5 دکترای ژئوفیزیک مخازن، شرکت Aker BP ASA نروژ
doi
10.30499/ijg.2020.256860.1300چکیده
هدف از این مطالعه، وارونسازی مستقیم دادههای لرزهای به تخلخل و توصیف کمّی عدم قطعیت مربوط به آن در یکی از مخازن کربناته جنوب غربی ایران است. روشهای وارون احتمالاتی قادرند با ترکیب توابع توزیع احتمال پارامترهای مدل و تابع توزیع درستنمایی که متأثر از مدل نوفه است، پارامترهای مدل را بهصورت تابع توزیع احتمال پسین ارائه کنند. این تابع با اطلاعات اولیه درباره مدل همخوانی دارد و همچنین به دادههای لرزهای مقید است. در این مطالعه، از یکی از روشهای نمونهگیر مبتنی بر زنجیرههای مارکو مونتکارلو استفاده شده است که میتواند با نمونهگیری از تابع توزیع احتمال پسین، رخدادهایی از مدل مطلوب تولید کند. برخلاف روشهای وارون قطعی که تنها یک جواب از مدل ارائه میدهند، رخدادهای تولیدشده از تابع توزیع پسین در روشهای وارون احتمالاتی، امکان تحلیل آماری و توصیف عدم قطعیت مربوط به مدل را فراهم میکنند. نتایج اجرای روش پیشنهادی برای دادههای مصنوعی نشان داد برآورد واریانس نوفه، تأثیر مهمی بر نتایج وارونسازی همچون میزان عدم قطعیت رخدادهای مدل دارد. در حالتی که نوفه مفروض در وارونسازی، برابر، بیشتر و کمتر از نوفه دادهها باشد، بهترتیب 8%، 3% و 31% از تخلخل واقعی در محل چاه، خارج از بازه 95 درصد احتمال رخدادهای تخلخل قرار میگیرد؛ بنابراین فروتخمین بودن نوفه در روشهای وارون احتمالاتی، خطای زیادی را در رخدادهای مدل وارد میکند. با استفاده از مدل فیزیک سنگی کالیبرهشده، الگوریتم برای ردلرزههای مجاور چهار چاه اجرا و رخدادهایی از تخلخل و عدم قطعیت مربوط به آنها ارائه شد. ضریب همبستگی بین تخلخل واقعی در محل چاهها و میانگین رخدادهای تخلخل برابر با 79%، 63%، 51% و 67% برآورد شد که نشاندهنده عملکرد خوب الگوریتم در تخمین تخلخل و عدم قطعیت مربوط به آن است.