مطالعه دمای ساخت و فرآیند‌های تشکیل پوشش روغنی ـ رزینی ایرانی «روغن کمان»

نویسندگان

1 دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران، صندوق‌پستی: 1744

2 دانشکده حفاظت آثار فرهنگی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز ایران، صندوق‌پستی: 456- 51335

3 دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران، صندوق‌پستی: 1744

4 گروه رزین و افزودنی‌ها، پژوهشگاه رنگ، تهران، ایران، صندوق‌پستی: 654-167654

doi
چکیده

روغن کمان یکی از پوشش‌‌‌های محافظ مهم در آثار هنری ایران محسوب می‌‌شود که بر اساس مکتوبات تاریخی از ترکیبی از رزین دی‌‌ترپنویید سندروس و روغن بزرک در دمای جوش به دست می‌‌آید. همواره مساله روش ساخت و دمای پخت این محصول در منابع مختلف مورد بحث بوده است. بر همین اساس هدف این مقاله بررسی دمای پخت و تغییرات شیمیایی رخ داده در محصول طی آن است تا بتوان محصولی استاندارد جهت مصرف عمومی هنرمندان سنتی تهیه کرد. بر مبنای منابع پیشین سه رزین سندروس مراکشی، کلوفان و کوپال مانیل در کنار روغن بزرک برای تهیه روغن کمان انتخاب شده و با استفاده از آزمون‌های حرارتی DSC و TG/DTA تغییرات محصول در نسبت‌‌‌های مختلف از رزین و روغن در حین حرارت مورد بررسی قرار گرفته و تغییرات رخ داده در نهایت با طیف‌سنجی زیر قرمز تبدیل فوریه مورد بررسی قرار گرفته‌اند. نتایج نشان داد که دمای پخت محصول عمدتا وابسته به تغییرات حرارتی روغن بوده و در حدود 390- 380 درجه سانتی‌گراد رخ می‌دهد و واکنش‌‌‌های متیل‌زدایی، آروماتیک شدن و کربوکسیل‌زدایی برای تشکیل محصول نهایی رخ می‌دهد.