فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فناوری بینی الکترونیکی روشی غیر مخرب و نوین است که برای درجه بندی مواد بودار از آن جمله اسانس گیاهان دارویی استفاده می شود. این فناوری مبتنی بر حسگرهای شیمیایی و شبیه سیستم بویایی انسان عمل می کند. از طرفی صنعت گیاهان دارویی و معطر (MAPs)، صنعت جدید و رو به رشدی است که یک از مشکلات این صنعت نبود دستگاهای کنترل کیفی است. در این مطالعه ابتدا دستگاه بینی الکترونیکی معرفی می شود و سپس امکان شناسایی و درجه بندی 8 گونه گیاه ریحان توسط این دستگاه بررسی می شود. برای این کار از سامانه بینی الکترونیک بر پایه هشت حسگر نیمه‌هادی اکسید فلزی (MOS) استفاده شد. نخست ترکیبهای اصلی تأثیرگذار اسانس 8 گونه از گیاه ریحان استخراج‌‌ شده و با استفاده روش‌‌های مرسوم دقیق آزمایشگاهی، نوع و درصد ترکیبات آن‌ها مشخص گردید. سپس درجه بندی این کلاس‌ها با استفاده از آزمون غیر مخرب بینی الکترونیک مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج آنالیز مؤلفه های اصلی PCA نشان داد که با استفاده از دو مؤلفه اصلی اول (PCA1,PCA2) میتوان 88% واریانس داده ها را توجیه کرد. همچنین با استفاده از نمودار لودینگ حاصل از PCA حسگر MQ135 تأثیر بیشتری در تفکیک کلاس ها داشتند. بررسی نتایج نشان داد که بینی الکترونیکی به عنوان ابزاری ارزان، دقیق، آسان در راستای شناسایی گونه‌هایی گیاه ریحان موثر می‌باشد.