پایش ماهوارهای توزیع زمانی- مکانی آب بارششُو در جوّ ایران با استفاده از دادههای Aqua/AIRS
نویسندگان
1 استادیار اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
doi
10.30499/ijg.2020.229652.1269چکیده
آب بارششُو یکی از فراسنجهای مهم در مطالعات هواشناسی و فیزیک ابر است که نقش مهمی در پیشبینی هوا و بارش دارد. در این مطالعه از دادههای آب بارششُو سنجنده AIRS مستقر بر ماهواره Aqua، با گامهای زمانی ماهانه و مکانی °1´°1 برای دوره آماری سالهای 2019–2003 استفاده شد. پس از کنترل کیفی و پیشپردازش دادههای استخراجشده، از نرمافزارهای تخصصی مانند ArcGIS،ENVI و Grads برای ساخت لایههای شبکهای، برداری و جداول اطلاعاتی بر اساس مرز جغرافیایی کشور ایران استفاده شد. دادهها رقومی بودند و مقدار عددی آنها برابر میزان آب بارششُو برحسب میلیمتر (mm) به ازای هر پیکسل یا یاخته بود که برای مشاهدات سالانه، فصلی و سالانه برآورد شد. بر اساس نتایج، میانگین آب بارششُو در جوّ ایران mm 13 است که در مقایسه با میانگین آب بارششُو جوّ جهانی (mm 22)، کم بودن مقدار آب بارششُو را در جوّ ایران نشان میدهد. از سوی دیگر، میزان آب بارششُو در جوّ ایران توزیع زمانی و مکانی همگنی ندارد بهطوریکه در میان ماههای بررسیشده، بیشترین میزان مربوط به ماه ژولای و کمترین میزان مربوط به ماه ژانویه است. در میان فصول، بیشترین مقدار آب بارششُو در فصل تابستان و کمترین میزان آن در فصل زمستان برآورد شد. به لحاظ مکانی نیز کمترین میزان آب بارششُو بر فراز سلسله جبال زاگرس و بیشترین میزان آن در نواحی ساحلی جنوب و شمال متمرکز است. رفتار آب بارششُو جوّ ایران در طول سری زمانی حاکی از افزایشی بودن روند آن است. روند افزایشی آب بارششُو میتواند بازخورد افزایش دما در پهنه ایران تلقی شود و بررسی آن از منظر تغییر اقلیم نیز اهمیت دارد.