بررسی نقد برخی از فقها به نسبت حق و خلق در وحدت وجود
نویسندگان
1 استادیار گروه عرفان و تصوف دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
2 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
3 دانشجوی دکتری رشته عرفان و تصوف دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
4 دانشیار گروه عرفان و تصوف دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
doi
10.22059/jrm.2020.303124.630069چکیده
پس از طرح وحدت وجود در عرفان نظری، همواره برخی از فقها به نسبت حق با خلق در این نظریه نقد وارد کردند. به باور آنها، تمایزی میان حق و خلق در وحدت وجود نیست و این امر با توجه به تمایز ذاتی حق و خلق در منابع دینی غیر قابل پذیرش میباشد. بررسی دیدگاه عرفا نشان میدهد که آنها به عینیت محض میان حق و خلق قائل نیستند و در آثارشان، دستِکم، از دو تمایز مقامی و احاطی سخن به میان آمده است. خصوصیت هر دو نوع تمایز این است که بهجایِ طرح تمایز در دو وجود، آن را در قلمرو یک وجود تبیین میکند و به همین علت، گریز از عینیت در آنها ممکن نیست؛ بنابراین، دو تمایز عرفانی مذکور نقد فقها را که بر اساس تمایز وجودی حق و خلق شکل گرفته، مرتفع نمیسازد.
