فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چمچلوسی عروسکی است در فرهنگ مردم بهبهان که از مواد ساده‌ای مانند چوب رختشور، پارچه‌های کهنه یا گونی ساخته می‌شد. در دوران خشکسالی، دخترکان با در دست داشتن این عروسک و خواندن ترانه‌هایی تقلیدی از صدای باران، از مردم درخواست کمک می‌کردند؛ بخشی از نذورات به نیازمندان داده می‌شد و بخش دیگر همراه با عروسک به آب هبه می‌شد. هدف این پژوهش بررسی معنای اجتماعی، فرهنگی و مذهبی عروسک چمچلوسی و نقش آن در ارتباط میان انسان، طبیعت و منابع آبی است. این مطالعه با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی و ترکیب مطالعات اسنادی و میدانی به این سؤال پاسخ می‌دهد که: «چه ارتباط معنوی میان منابع آبی و عروسک چمچلوسی در فرآیند تمنای باران وجود دارد و این باورها چگونه در زندگی روزمره مردم بهبهان تأثیرگذار بوده‌اند؟» یافته‌ها نشان می‌دهند که مراسم باران‌خواهی بهبهان با محوریت عروسک چمچلوسی نمونه‌ای از هم‌آمیزی باورهای کهن، آیینی و دینی با ابعاد فرهنگی و اجتماعی است. این آیین، ریشه در سنت‌های باستانی و نقش زنان در کشاورزی دارد و از عروسک و هدیه آن به آب برای برقراری ارتباط نمادین با طبیعت و نیروهای ماورایی استفاده می‌کند. عروسک، نماد نیاز جمعی و تقاضای برکت است و آیین‌های همراه آن، مانند چرخاندن توسط دختران یا حضور شخصیت‌های مقدس، همبستگی اجتماعی و مشارکت جمعی را تقویت می‌کنند. این هدیه نمادین، بازتاب مادینگی، باروری و چرخه زندگی است و آیین چمچلوسی، برخلاف قربانی‌های خشونت‌آمیز، با روشی صلح‌آمیز تعامل انسان با طبیعت و نیروهای ماورایی و تحقق خواسته جمعی برای نزول باران را نشان می‌دهد.