بررسی بازتاب آیین های رایج در قرن نهم هجری در کلیّات نظام قاری شیرازی

نویسندگان

1 دانش آموخته بخش تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شیراز

doi
10.22077/jcrl.2026.9002.1201
چکیده

آثار ادبی یکی از مهم‌ترین منابع برای شناخت فرهنگ و تمدن ایرانیان است. نظام قاری شیرازی از شاعران و نویسندگان طنزپرداز نیمه دوم قرن نهم هجری قمری بود. کتاب کلیات او یکی از منابع مهم برای شناخت پوشش و فرهنگ ایرانی ها است. نظام قاری هنگام توصیف البسه و منسوجات، تصویری نیز از فرهنگ، آیین ها و رسوم اجتماعی ایرانی‌ها ارایه کرده است که در مطالعات فرهنگی و اجتماعی سودمند است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و بابه کارگیری منابع کتابخانه‌ای به بررسی بازتاب آیین‌های مردمان زمانه در کتاب کلیّات نظام قاری شیرازی می پردازد. این که چه آگاهی‌هایی در کلیّات نظام قاری وجود دارد که می‌تواند در شناخت آیین‌ها و اوضاع فرهنگی ایران در قرن نهم هجری مورد استفاده قرار گیرد، سؤال این پژوهش است. در این پژوهش اطلاعات آیینی کتاب نظام قاری در مورد پوشش، آداب اسلامی، پاکیزگی ، اعیاد، باورهای عامیانه، آداب رزم، رسوم درباری و ... بررسی شده است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد، اطلاعات کم‌نظیر کتاب نظام قاری در زمینه آیین‌ها و رسوم فرهنگی و اجتماعی موجب می‌شود، این اثر ادبی به یکی از منابع ارزشمند پژوهشگران در حوزه مطالعات تاریخ فرهنگی و اجتماعی ایران به خصوص در زمینه ادبیات آیینی در قرن نهم هجری قمری تبدیل شود.