تأملی بر بنیاد نیکی و بدی اسطوره در واقعه عاشورا با تکیه بر بررسی کتاب «منظومه عاشورا» امید مجد

نویسندگان

1 دانش آموخته دوره دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه. پژوهشگر

doi
10.22077/jcrl.2026.10211.1236
چکیده

در باورهای اساطیری ایران، هستی‌ بر بنیاد نیکی و بدی استوار است و جدال همیشگی میان دو نیروی خیر و شر وجود دارد، بن‌مایه اصلی داستان‌های اساطیری نیز بر این بنیاد است و در تطابق اسطوره با تاریخ، وقایع تاریخی را می‌توان از این منظر مورد مداقه قرار داد و جایگاه آن را در فرهنگ عمومی جامعه تحلیل نمود. در این مقاله واقعه عاشورا و جدال میان امام حسین(ع) با یزیدیان بر بنیاد نیکی و بدی اسطوره بررسی شده است، این بررسی با تحلیل کتاب «منظومه عاشورا» امید مجد به روش توصیفی تحلیلی انجام گرفته است. تقابل امام با نیروی یزید، در مؤلفه‌های هستی پذیری و آفرینش دو گروه، روابط خویشاوندی و رفتار شخصیت‌ها بر بنیاد نیک یا بد بودن، جدال نیکی و بدی در رویارویی مسلم بن عقیل با ابن زیاد و لشکر امام و سپاه یزید و عزاداری برای امام دیده می-شود. در تحلیل بر مبنای بنیاد نیکی و بدی اسطوره، نتایج تحقیق نشان می‌دهد، امام حسین(ع) و یارانش با ذات نیک در مقابل یزیدیان قرار گرفتند و عملکرد یزیدیان با ذات بد و جدال با امام واقعه کربلا را ایجاد کرد و سرانجام امام با مظلومیت شهید گشت و در فرهنگ دینی ما در همسویی با باورهای اساطیری در ارتباط با ایزد شهید شونده و نمونه داستانی آن سوگ سیاوش قابل تفسیر است.