شناسایی چالشهای فنی بهکارگیری ارزش منصفانه در گزارشگری مالی ایران: با تأکید بر الزامات IFRS13
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران
2 استاد، گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران
doi
10.22059/acctgrev.2018.259285.1007908چکیده
هدف: با پذیرش کامل استانداردهای بینالمللی گزارشگری مالی، اندازهگیری و افشای ارزش منصفانه در گزارشگری مالی ایران فراگیرتر خواهد شد. هدف این پژوهش شناسایی چالشهای فنی اندازهگیری و افشای ارزش منصفانه طبق چارچوب پیشنهاد شده در استاندارد بینالمللی 13 و عوامل فنی زمینهساز مقاومت در برابر گزارشگری مالی ارزش منصفانهمحور از دیدگاه خبرگان حرفه حسابداری و حسابرسی در ایران است. روش: پس از مطالعه مروری گسترده با رویکرد تحلیلی، چالشهای فنی شناسایی شدند. سپس با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، مدل اولیه مقولهبندی چالشهای فنی استخراج شد. از پرسشنامههای ساختاریافته مبتنی بر منطق فازی، برای گردآوری دیدگاه خبرگان حرفه از سه گروه مختلف نظریه پردازان و استانداردگذاران (23 خبره)، حسابرسان مستقل (29 خبره) و مدیران مالی (27 خبره) بهره برده شد. دادههای پژوهش با استفاده از روشهای دلفی فازی و تحلیل سلسلهمراتبی فازی تجزیه و تحلیل شدند. یافتهها: دیدگاه خبرگان حرفه در ایران نسبت به الگوی ارزش منصفانه مثبت است. اما، چالشهای فنی شناساییشده در خصوص اندازهگیری و افشای ارزش منصفانه موجب میشوند که پذیرش الگوی ارزش منصفانه و بهکارگیری گسترده آن در عمل چالشانگیز شود. یافتهها نشان میدهد با وجود ارزیابی مثبت خبرگان حرفه از کمیت و کیفیت الزامات افشای استاندارد بینالمللی 13، اثربخشی گزارشگری مالی مبتنی بر ارزش منصفانه در ایران از بعد ارزیابی وظیفه مباشرت و کارایی آن از دیدگاه استفادهکنندگان از اطلاعات بحثبرانگیز است. همچنین عدم رعایت برخی الزامات افشای استاندارد 13 امکانپذیر است که در کنار ضعف ضمانتهای اجرایی در محیط گزارشگری مالی ایران میتواند بر اثربخشی استاندارد یاد شده و گزارشگری مالی ارزش منصفانهمحور در ایران تأثیر منفی داشته باشد. البته، در خصوص الزامات افشایی که ممکن است در عمل رعایت نشوند و عوامل فنی زمینهساز مقاومت، بین دو گروه اجرایی و گروه نظریهپردازان و استانداردگذاران اختلاف نظرهایی وجود دارد. نتیجهگیری: استانداردگذاران و جوامع حرفهای باید نسبت به چالشهای فنی حسابداری مبتنی بر ارزش منصفانه آگاه باشند و بسترهای مناسب و لازمی را برای گزارشگری مالی ارزش منصفانهمحور با کیفیت و کارا و اثربخش بودن استاندارد بینالمللی 13 در محیط گزارشگری مالی ایران فراهم کنند.