واقع گرایی علمی و گریزناپذیری نظریه های علمی (با تکیه بر آرای هکینگ و سنکی)
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای پژوهشکده ی حکمت و فلسف هی ایران
2 استادیار پژوهشکده ی حکمت و فلسف هی ایران
doi
10.22099/jrt.2013.1207چکیده
هاوارد سنکی اخیراً استدلال کرده است که واقعگرایی علمی با امکانی بودن نظریههای علمی سازگار است و بنابراین مستلزم گریزناپذیری نظریههای علمی نیست. وی اضافه میکند اگر واقعگرایی علمی با نظریهی اعتمادگرایانهی روش همراه شود، نوعی گریزناپذیرگرایی را به بار میآورد. در این مقاله، ابتدا صورت بندی سنکی از واقعگرایی علمی و دفاع وی از آن مورد بحث قرار میگیرد. سپس به بررسی ارتباط واقعگرایی علمی و گریزناپذیری از نگاه سنکی خواهیم پرداخت. استدلال خواهد شد که اولاً ملاک سنکی برای تمایز گریزناپذیری از امکانی بودن با ملاک پیشنهادی هکینگ، که سنکی قصد توسعهی آن را داشته، متفاوت است. ثانیاً واقعگرایی علمی، خود، مستلزم نظریهی اعتمادگرایانهی روش است. بنابراین واقعگرایی علمی متعهد به نوعی گریزناپذیری است. در قسمت آخر، ابتدا خطوط کلی چارچوبی جامع که از سوی نویسندگان برای بحث گریزناپذیر- امکانی بودن پیشنهاد شده ارائه خواهد شد. آنگاه رابطهی واقعگرایی علمی با گریزناپذیری در قالب این چارچوب بررسی میگردد. نتیجهی نهایی آن است که نسخهی گریزناپذیرگرایی مورد نظر، بسته به آنکه واقعگرای علمی متعهد به تکثرگرایی روش علمی باشد یا خیر، متفاوت خواهد بود.