فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده مبسوط مقدمه: تغییرات اقلیمی و اثرات آن یک نگرانی مهم برای ایران و جهان است؛ بنابراین، ارزیابی آسیب‌پذیری نسبت به تغییرات اقلیمی و توسعه استراتژی‌های سازگاری امری ضروری است. درک تأثیرات پتانسیلی تغییرات اقلیمی بر فرایندهای هیدرولوژیک در مقیاس حوزه آبخیز برای تصمیمات مدیریتی که توسط کارشناسان آبخیزداری انجام می‌شود، بسیار حیاتی است. بیشتر اقدامات برای کاهش تأثیرات تغییرات اقلیمی بر منابع آب در سطح حوزه­های آبخیز انجام می‌شود. مروری بر نتایج پژوهش‌های صورت گرفته در زمینه اثرات تغییر اقلیم بر منابع آب نشان داد که تغییر الگوی اقلیم جهانی ‏بیشتر بر مقدار ‏و تغییرات بارش و درجه حرارت مؤثر بوده و از طریق تغییر شدت بارندگی، پوشش گیاهی، تولید رواناب ‏سطحی و فرسایش خاک را تحت ‏تأثیر قرار می‌دهد.‏مواد و روش‌ها: روش تحقیق در پژوهش حاضر، به‌صورت مروری و جمع‌آوری اطلاعات، اسناد و مدارک در ارتباط با موضوع است. در مرحله اول پس از تعیین معیارهای موردنظر یک جستجوی ‏وسیع مطالعاتی در پایگاه ‏داده‌های GoogleScholar،Elsevier ‎،‏Science Direct ‎‏ و‎ Springer ‎صورت گرفت. معیار جستجو، موضوع مقالات بود و کلمات کلیدی به‌کار رفته ‏شامل "تغییرات اقلیمی"، "هیدرولوژی"، "پارامترهای اقلیمی"، "تخفیف و سازگاری"، "تبخیر و تعرق" ‏"گازهای گلخانه‌ای" و "مدل‌های گردش عمومی" بودند. در مرحله دوم بررسی ‏مقالات، مقالات دسته بندی و تحلیل گردیدند و ‏65 مقاله در دوره آماری (2024-1988)، موردمطالعه و بررسی قرار گرفتند.نتایج و بحث: افزایش غلظت دی‌اکسیدکربن (‏CO2‎)‏ جو‎ ‎از طریق تغییرات اقلیمی، تأثیراتی بر بیلان آبی و تغییرات در ساختار و توزیع ‏گیاهان و تبخیر و تعرق دارد‎.‎‏ نگرانی اصلی ناشی از گرمایش جهانی این است که چرخه آب را تغییر می‌دهد‎‏. ‏‎هرگونه ‏تغییر در رژیم و مقدار بارندگی، همراه با تغییرات ‏‏دما و تبخیر و تعرق، بر تغذیه آب زیرزمینی تأثیر می‌گذارد. ‏به‌طورکلی، میزان تغذیه آب زیرزمینی در مناطقی که بارندگی افزایش می‌یابد، ‏‏افزایش خواهد یافت. ‏‏مروری بر مطالعات نشان داد که متغیر دما، در پاسخ به گرمایش جهانی تا سال 2099 میلادی، در کشورهای مختلف روند ‏افزایشی خواهد داشت و افزایش دما منجر به افزایش تبخیر پتانسیل ‏می‌شود که مهم‌ترین دلیل آن افزایش ظرفیت نگهداری آب در هوا ‏است. به گزارش هیئت بین‌دولتی تغییر اقلیمی (IPCC)، دمای متوسط جهانی تا سال ۲۱۰۰ با دو برابر شدن غلظت دی‌اکسید کربن در جو بین ۱٫۴ تا ۵٫۸ درجه سانتی‌گراد افزایش خواهد یافت. افزایش سطح دریا، تغییر الگوی بارش (تا ۲۰٪±) و تغییرات دیگر در شرایط آب و هوایی محلی از جمله تبعات افزایش دمای جهانی می‌باشند. تخمین زده شده است که در قرن بیستم، میانگین کلی سطح دریا در مقیاس جهانی 22-1۲ سانتی‌متر افزایش یابد. این افزایش ناشی از ذوب‌شدن پوشش برف و یخچال‌های کوهستانی است (هر دو به طور متوسط در هر دو نیم‌کره کاهش یافته‌اند). نتایج پیش‌بینی بارش و رواناب در کشورهای مختلف برای دوره‌های آتی نیز نشان داد که متغیرهای ذکر شده روند مشخصی نداشته و در بعضی ‏ماه‌ها افزایش و در بعضی از ماه‌ها کاهش خواهند یافت‎.‎‏ هرگونه ‏تغییر در رژیم و مقدار بارندگی، همراه با تغییرات ‏‏دما و تبخیر و تعرق، بر تغذیه ‏آب زیرزمینی تأثیر می‌گذارد و میزان تغذیه آب زیرزمینی در مناطقی که بارندگی افزایش می‌یابد، ‏‏افزایش خواهد یافت.‏نتیجه‌گیری: از اقدامات کاهش آسیب‌های ناشی از تغییرات اقلیمی به‌عنوان بخشی از فعالیت‌های مدیریت منابع آب‌وخاک می‌توان به کاهش ‏بیابان‌زایی و تخریب جنگل، مدیریت پایدار جنگل، افزایش ذخیره کربن از طریق ‏‏توسعه جنگل، بازسازی جنگل و خاک، حفظ و مدیریت ‏اراضی، استفاده از گیاهان چوبی به‌منظور مقابله با ‏‏رواناب و فرسایش خاک، کاهش در فراوانی سیلاب‌ها و زمین‌لغزش‌ها همچنین ‏می‌توان به جایگزینی نیروگاه‌های سوخت فسیلی با منابع انرژی پاک و تجدیدپذیر (بادی یا خورشیدی) اشاره نمود.‏‏ اگروفارستری کمک ‏بسیار مهمی به خدمات زیست‌محیطی ازجمله‎ ‎حفظ عملکرد جنگل در حمایت از ‏مدیریت آبخیزداری، کاهش غلظت گازهای گلخانه‌ای از ‏طریق جذب دی­اکسید کربن در جو و انباشته شدن آن در ‏شکل زیتوده گیاهی و حفظ تنوع زیستی می‌کند. با توجه به اهمیت این نقش، ‏آگروفارستری اغلب به‌عنوان نمونه‌ای از "سیستم کشاورزی سالم" استفاده می‌شود.