کاهندگی طیفی جنبش زمین در فواصل کانونی نزدیک
نویسندگان
1 دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه، زنجان
2 دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان
3 آکادمی علوم چین
4 دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان
5 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران
doi
چکیده
کسب اطلاع از نحوه کاهش دامنه امواج لرزهای در فواصل نزدیک نسبت به چشمه زمینلرزه، ﻧﻘش مهمی در تحلیل خطر لرزهای دارد. گسترش هندسی، پارامتر اصلی کنترلکننده کاهندگی در فواصل کانونی نزدیک (کمتر از 70 کیلومتر) است. برای مطالعه گسترش هندسی موج برشی زلزلههای کمعمق در فواصل کانونی نزدیک، منحنی کاهندگی تجربی برای دامنههای طیفی در ناحیه طارم- رودبار واقع در منطقه البرزغربی محاسبه شد. برای این تحلیل، از 3122 نگاشت متعلق به 170 زلزله، ثبت شده در فاصله کانونی 10 تا 70 کیلومتری استفاده شد. این زلزلهها را دو شبکه محلی موقت با حدود چهل ایستگاه در بازه زمانی مارس 2012 تا اکتبر 2014 ثبت کردند. بزرگای گشتاوری زلزلههای انتخابی بین 8/1 تا 2/4 است؛ بنابراین میتوان با اطمینان آنها را بهعنوان چشمه نقطهای درنظرگرفت. بهکمک الگوریتم Robust Lowess، منحنی کاهندگی یکتِکه در فرکانسهای متفاوت با استفاده از برازش غیرپارامتری به دادهها بهدستآمد. با فرض مدل کاهندگی یکتِکه و با استفاده از رگرسیون، ضریب گسترش هندسی در معادله بهدستآمده از روش طیفی، در فرکانسهای بالاتر از 2 هرتز، حدود 6/1 بهدستآمد. ضریب گسترش هندسی محاسبه شده نزدیک به مقادیر گزارش شده برای بیشتر معادلات جنبش قوی زمین برای رویدادهای کمعمق قارهای (NGA-WEST2 GMPE) است. با میانگینگیری از مقادیر باقیمانده دامنه در هر ایستگاه پس از برازش، تصحیح ایستگاهی دامنه برای تکتک ایستگاهها محاسبه شد. تصحیحات ایستگاهی محاسبه شده بهطرزآشکاری اختلاف بین الگوی کاهندگی در شمال البرزغربی را در مقایسه با جنوب آن نشان میدهد. ایستگاههایی که در دامنههای شمالی البرزغربی (دشت گیلان) قرار گرفتهاند، کاهندگی کمتری نسبت به ایستگاههای واقع در جنوب منطقه نشان میدهند؛ بنابراین باید در تهیه نقشههای تحلیل خطر لرزهای برای پهنه پرجمعیت گیلان به تفاوت جانبی کاهندگی دامنه امواج لرزهای توجه شود.