توسعه مدل توزیع دما و شار گرمایی در یک مقطع عمقی چندلایه با درنظرگرفتن مؤلفههای تولید گرما و رسانش گرمایی
نویسندگان
1 گروه فیزیک زمین، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران
2 گروه فیزیک زمین، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران
doi
چکیده
بخش قابلتوجهی از گرمای مشاهده شده در سطح زمین، در مرکز زمین تولید میشود و بخشی دیگر نیز حاصل واپاشی مواد پرتوزا در پوسته است. این گرما با روشهای هدایت و همرفت، به سطح زمین منتقل میشود. دانستن شیب حرارتی زمین میتواند در برآورد میزان بلوغ و دگرگونی مواد آلی هیدروکربنزا و برآورد سن نسبی هیدروکربنزایی سنگ منشأ مفید باشد. اهمیت محاسبه توزیع دما و شار گرمایی در زمین آنجا مشخصتر میشود که میتوان این اطلاعات را به سایر پارامترهای فیزیکی زمین نظیر چگالی، سرعت امواج لرزهای، خواص شیمیایی و ذوب بخشی تبدیل کرد و از آنها برای مدلسازی دقیقتر ناهنجاریها و لایهبندیهای زیرسطحی استفاده کرد. شناخت اولیه زمینگرمایی میتواند در صنعت اکتشاف و تولید نفت و گاز بهویژه در طراحی ترکیب گِل حفاری، سیمان، ابزارهای لاستیکی درونچاهی، بهکارگیری ابزارهای نمودارگیری و دستگاههای الکترونیکی درونچاهی و طراحی لولههای حفاری بهکارگرفتهشود. در این مطالعه، معادلهای توسعه داده شده است که نحوه توزیع دما و شار گرمایی را برای یک مقطع عمقی با تعداد لایه دلخواه حساب میکند. هر لایه، تولید گرما و رسانش گرمایی مختص به خود را دارد. شرایط مرزی برای این محاسبه، انتقال گرما در راستای قائم و صرفنظر کردن از انتقال جانبی گرما و معین بودن دمای کف پایینترین لایه و سطح بالاترین لایه است که در حالت واقعی (زمین) معمولاً دمای کف سنگکره و دمای سطح زمین درنظرگرفتهمیشود. برای راستیآزمایی، این معادله در محیط برنامهنویسی متلب توسعه داده شده و نحوه توزیع شار گرمایی و دما برای مدلهای مصنوعی محاسبه شده است.