شناسایی حالتهای بازتاب، جذب و انتشار امواج راسبی انتشار یابنده بالاسو
نویسندگان
1 پژوهشگر پسادکتری، گروه فیزیک فضا، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه فیزیک فضا، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 پژوهشگر، پژوهشکده تغییر اقلیم و گرمایش زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، زنجان، ایران
doi
چکیده
در این مطالعه،بازتاب مستقیم فعالیتهای موجی از پوشنسپهر به وردسپهر یا جذب و انتشار این امواج در پوشنسپهر شناسایی میشود. بهاینمنظور، کمیتهای ضریب بازتاب پرلویتز- هارنیک، شار گرمایی، گرمایش ناگهانی پوشنسپهری، ضریب شکست امواج راسبی و احتمال انتشار بهینه امواج راسبی محاسبه، تحلیل و بررسی شدهاند. برای اجرای تحقیق، از دادههای بازتحلیل ECMWF (ERA-Interim) در بازه زمانی 2014-1979 و در فصل زمستان (نوامبر- مارس) در نیمکره شمالی استفاده شده است. بررسی شاخص ضریب بازتاب پرلویتز- هارنیک نشان میدهد که در بازه زمانی 34 ساله بررسی شده در 10 زمستان، پوشنسپهر حالت بازتابی و در 24 زمستان، حالت غیربازتابی (جذب یا انتشار امواج راسبی) داشته است. بررسی این شاخص نشان میدهد احتمال بازتاب مستقیم امواج راسبی از پوشنسپهر به وردسپهر در پاییز و اوایل زمستان (نوامبر- دسامبر) کمینه است. در بازه زمانی ژانویه- مارس، پوشنسپهر حالت بازتابی داشته و بیشترین احتمال جفتشدگی بین پوشنسپهر و وردسپهر از طریق بازتاب امواج راسبی در اواسط زمستان و اوایل بهار است. بررسی شاخص شار گرمایی نشان میدهد استفاده از تعریف موج بهعنوان پریشیدگی از حالت میانگین مداری نسبت به تعریف موج بهعنوان پریشیدگی از میانگین زمانی، مزیت دارد. در سالهایی که پوشنسپهر حالت بازتابی دارد، تنها در 33 درصد از زمستانها احتمال رخداد پدیده گرمایش ناگهانی پوشنسپهری وجود دارد. این در حالی است که در زمستانهایی که پوشنسپهر حالت غیربازتابی (جذب یا انتشار امواج راسبی) دارد، در حدود 62 درصد از زمستانها احتمال رخداد این پدیده وجود دارد. نتایج بررسی دو شاخص ضریب شکست امواج راسبی و احتمال انتشار بهینه امواج راسبی نشان میدهند که در حالت پوشنسپهر غیربازتابی نسبت به پوشنسپهر بازتابی، احتمال انتشار و نفوذ امواج راسبی از وردسپهر به پوشنسپهر زیرین (100-50 هکتوپاسکال) در فاصله عرض جغرافیایی 90-70 درجه شمالی بیشتر است.