شناسایی و تمایز رنگدانه‌های آبی موسوم به لاجورد درتذهیب دوره صفویّه

نویسندگان

1 گروه مرمت ، دانشکده مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

2 گروه مرمت ، دانشکده مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

3 گروه مرمت ، دانشکده مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

doi
چکیده

در این پژوهش رنگدانه‌های آبی به لحاظ ترکیب شیمیایی و شکل در دو نسخه خطی متعلق به دوره صفویه مورد ارزیابی قرار گرفتند.برای دستیابی به این هدف، از روش بررسی میکروسکوپی با لوپ دیجیتال (Dino Light) و سپس میکروسکوپ الکترونی روبشی(SEM) و طیف‌سنجی پراش انرژی پرتو ایکس (EDX) استفاده شد. نتایج حاصل از تجزیه عنصری سه نوع رنگدانه آبی را نشان دادند. در لاجورد طبیعی عنصر کلسیم وجود دارد، در حالی که در نمونه لاجورد مصنوعی این عنصر ناپیداست. در ترکیب شیمیایی رنگدانه لاجورد فرنگی نیز، عنصرکبالت مشخص گردیدکه آن را از دو نوع لاجورد دیگر متمایز می‌کند. تصاویر حاصل از SEM نیز تمایزهای شکل را برای ساختار آنان آشکار نمودند به طوری که ذراتی بلوری، گوشه‌دار و ناهمسان برای لاجورد طبیعی و فرنگی، و برای لاجورد مصنوعی ذراتی با لبه‌هایی گرد و بی‌شکل نمایان شدند.