فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حوزه‌های ‌آبخیز نقش بسیار مهمی در حفظ محیط‌زیست و توسعه پایدار بازی می‌کنند. طی سالیان اخیر با رشد سریع جمعیت، تغییر اقلیم، بحران‌های اقتصادی نامتعارف، کمبود منابع آب‌وخاک و افزایش شدید استفاده از منابع طبیعی، حوزه‌های آبخیز با چالش‌های بسیاری مواجه هستند. در دو دهه اخیر پیشرفت‌های زیادی در زمینه برنامه‌ریزی، رویکردهای اجرایی - طراحی چارچوب‌ ارزیابی پایداری و سلامت حوزه‌های آبخیز ارائه شده است. از این نظر، بسیاری از پروژه‌های مدیریت حوزه‌های آبخیز به نتایج بسیار خوبی دست یافته‌اند، اما اغلب بدون پیشنهاد‌های خروجی برای بهبود حوزه‌های آبخیز، بسیاری از آن‌ها به موقعیت‌های قبلی خود برگشته‌اند. استفاده از پرسشنامه برای پایش حوزه آبخیز با مدنظر قرار دادن تمام جوانب سلامت و پایداری یک حوزه آبخیز یکی از راه‌های اجرایی به‌جای بازدید‌های میدانی مکرر و هزینه‌بر است تا زمان مناسب خروج و عنصر گمشده مشخص شده و در جهت رفع آن برنامه‌ریزی شود. این مطالعه با هدف ارزیابی عملکرد و استراتژی‌های خروج در مدیریت حوزه‌ی آبخیز چهل‌چای با استفاده از روش طراحی پرسشنامه انجام شده است. جامعه آماری این مطالعه 50 نفر بوده و بر اساس جدول کرجسی-مورگان نظرات 44 نفر از آن‌ها، به‌عنوان نمونه ملاک عمل قرار گرفت. به‌منظور تعیین پایایی پرسشنامه از ضریب پایایی آلفای کرونباخ استفاده و مقدار آن 88% محاسبه شد. شاخص‌های مطالعه شده شامل 6 شاخص اجتماعی، اقتصادی، اکولوژیک، تعهد جوامع همچنین تعهد رهبران برای 2 روستای شاخص واقع در داخل این حوزه آبخیز یعنی دوزین و قلعه قافه بوده است که مقادیر آن‌ها به ترتیب 5/3، 75/2، 5/4، 5/4، 12/4 و 75/4 محاسبه شد. نتایج کل نشان داد که حوزه‌ی چهل‌چای دارای سطح پایداری 4 است که بر طبق ماتریس پایداری در وضعیت بهینه قرار دارد. برای ارتقا وضعیت حوزه به سطوح بالاتر پایداری، نیاز است بر روی شاخص‌های ضعیف ازجمله شاخص اقتصادی و اجتماعی تمرکز شود.