ارزیابی پتانسیل‌ آب زیرزمینی با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی (مطالعه موردی: حوزه آبخیز سد ایلام)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

doi
10.22034/iwm.2023.2008901.1099
چکیده

خشک‌سالی و افزایش جمعیت از عوامل مهمی هستند که باعث توجه بیش‌تر به آب‌های زیرزمینی شده‌اند؛ بنابراین نیاز به ابزارهای دقیق برای بررسی این منابع آبی بیش‌ازپیش احساس می‌شود. سیستم اطلاعات جغرافیایی و تحلیل سلسله مراتبی نمونه­هایی از همین ابزارها هستند. هدف از این تحقیق تهیه نقشه پتانسیل آب زیرزمینی با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی در زیرحوزه گل‌گل از حوزه آبخیز سد ایلام است. بدین منظور هفت معیار زمین‌شناسی، شیب، کاربری اراضی، خاک، تراکم زهکشی، خطواره و بارش برای شناسایی مناطق بالقوه آب‌های زیرزمینی انتخاب شدند. پس از تهیه این لایه‌ها در سامانه اطلاعات جغرافیایی و همچنین اخذ نظر کارشناسان در مورد ارزش‌گذاری این معیارها و تعیین وزن هر کدام از این معیارها در نرم‌افزار Expert Choice، در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی با استفاده از روش weighted overlay این لایه‌ها روی‌هم قرار گرفتند و نقشه پتانسیل آب زیرزمینی حوضه به دست آمد. نتایج نشان داد که نقشه نهایی دارای چهار پتانسیل شامل خیلی کم، کم، متوسط تا زیاد و خیلی زیاد است که به ترتیب 98/0، 8/41، 9/55 و 32/1 درصد از مساحت حوضه را به خود اختصاص داده‌اند؛ که پتانسیل متوسط تا زیاد دارای بیش‌ترین مساحت است. به‌طور کلی شمال حوضه دارای پتانسیل متوسط تا زیاد، جنوب حوضه دارای پتانسیل کم و بخش کوچکی از شرق حوضه دارای پتانسیل بالایی از آب زیرزمینی هستند. تهیه نقشه پتانسیل آب‌های زیرزمینی در حوزه‌های آبخیز می‌تواند راهبرد مناسبی جهت بهره‌برداری از این منابع باشد.