پایش تغییرات مکانی و زمانی سیلاب و پهنه‌های آبی با استفاده از شاخص‌های مستخرج از ماهواره لندست‌ (مطالعه موردی: جنوب غرب ایران)

نویسندگان

1 گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 گروه مهندسی منابع طبیعی دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

3 گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 گروه آموزشی مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران

5 گروه مهندسی منابع طبیعی دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

6 گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22034/iwm.2023.2007585.1094
چکیده

استفاده از تصاویر ماهواره‌ای چندطیفی و شاخص‌های طیفی مختلف برای پایش پهنه‌های آبی و سیلاب‌ها از لحاظ وقت و هزینه روشی سریع و مقرون‌به‌صرفه است. در این پژوهش به‌منظور بررسی سیلاب سال 1398-1397 در جنوب غربی ایران از شاخص اصلاح‌شده آب تفاضلی نرمال شده (MNDWI) و شاخص نرمال شده پوشش گیاهی (NDVI) حاصل از تصاویر ماهواره لندست 8 استفاده شد. این شاخص‌ها در 5 کلاس بر مبنای دامنه یکسان طبقه‌بندی شدند و روند تغییرات هر کلاس در سال‌های مختلف مورد بررسی قرار گرفت. بررسی نتایج MNDWI نشان داد که در تاریخ‌های 12 و 30 بهمن‌ماه و هم‌چنین 16 اسفندماه سال 1397 کلاس‌های کمتر از 15/0 – 11/0 بیش‌تر از 75/68 درصد از مساحت منطقه موردمطالعه را در برگرفته و روند آن‌ها در حال افزایش است. بررسی این نتایج در تاریخ‌های یکم فروردین‌ماه و 24 اردیبهشت سال 1398 نشان داد که بیشترین درصد مساحت محدوده موردمطالعه همچنان در کلاس‌های کمتر از 15/0 – 11/0 است که مجموع این مساحت‌ها بیشتر از 13/76 درصد از منطقه است که در حال کاهش بوده است. در این تاریخ‌ها روند کلاس‌های بیشتر از 2/0 – 15/0 افزایشی بوده است. بررسی تغییرات NDVI نشان داد که در تاریخ‌های 12، 30 بهمن و 16 اسفندماه سال 1397 بیشترین درصد مساحت این محدوده را کلاس‌های کم‌تر از 3/0 – 2/0 در برگرفته که مجموع مساحت‌های آن‌ها 81/71 درصد است که در حال افزایش بوده است. در سال 1398، تاریخ‌های یکم فروردین‌ماه و 24 اردیبهشت بیشترین درصد مساحت محدوده موردمطالعه همچنان در کلاس‌های کم‌تر از 3/0–2/0بوده و بیش‌تر از 54/82 درصد منطقه موردمطالعه را شامل شده است، که روند این کلاس‌ها کاهشی است. این در حالی است که در این تاریخ‌ها روند کلاس‌های بیشتر از 5/0 – 2/0 افزایشی است. به‌طورکلی می‌توان بیان کرد که با استفاده از شاخص‌های سنجش از راه دور حاصل از تصاویر ماهواره لندست می‌توان مخاطرات طبیعی مانند سیلاب را به‌خوبی و با دقت بالا پایش کرد و اطلاعات حاصل از این مطالعات را در امور مطالعاتی و تصمیم‌گیری با اطمینان کافی لحاظ نمود.