پیشبینی دستکاری سود: توسعۀ یک مدل
نویسندگان
1 دانشیار گروه حسابداری، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره) قزوین، ایران
2 کارشناسارشد حسابداری، سرگروه حسابداری آموزش و پرورش املش، استان گیلان، ایران
doi
10.22059/acctgrev.2016.57021چکیده
دستکاری سود در چارچوب اصول پذیرفتهشدۀ حسابداری، همان مدیریت سود است که ممکن است کارا یا فرصتطلبانه باشد، اما دستکاری از طریق نقض اصول پذیرفتهشدۀ حسابداری، نوعی تقلب بهشمار میرود. در هر صورت دستکاری سود، مانع از ارزیابی صحیح عملکرد شرکت میشود. توسعۀ مدلی که بتوان از طریق آن به پیشبینی دستکاری سود پرداخت، امکان ارزیابیهای بهتری از عملکرد شرکتها فراهم میآورد. بدین منظور این پژوهش درصدد است ضرایب مدل دستکاری سود بنیش را تعدیل کند و بر مبنای بهترین متغیرهای پیشبینیکننده، مدلی بومی برای پیشبینی دستکاری سود، توسعه دهد. در این راستا دادههای 90 شرکت تولیدی (990 مشاهده) پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران طی سالهای 1391- 1381 بهکمک رویکرد تمایزی و لاجیت بررسی شد. یافتهها نشان میدهد در محیط اقتصادی ایران، مدل اولیۀ بنیش نسبت به مدل تعدیلشدۀ بنیش، قدرت خوبی برای شناسایی سطوح دستکاری سود ندارد. مدل تعدیلشدۀ بنیش و مدلهای توسعهیافته با رویکرد تحلیل تمایزی و لاجیت بهترتیب با دقت کلی 72 ، 75 و 81 درصد، قادر به شناسایی شرکتهای دستکاریکننده و غیردستکاریکنندۀ سود هستند. همچنین شواهد نشان داد اطلاعات حسابداری برای پیشبینی دستکاری سود، مفید است.