ارزیابی کارایی مدل‌های بارش-رواناب MISDc و GR4J در شبیه‌سازی دبی روزانه حوزه آبخیز چم انجیر خرم‌آباد

نویسندگان

1 دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، مازندران، ایران

2 گروه آموزشی مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

3 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم آباد، خرم آباد، ایران

doi
10.22034/iwm.2023.2009002.1098
چکیده

نمایش پدیده­های طبیعی از طریق مدل­های هیدرولوژی جهت برنامه­ریزی و مدیریت در منابع آب بسیار مهم است، چراکه این مدل­ها امکان بررسی فرآیندهای طبیعی و ارزیابی مدل‌سازی در طرح­های مختلف را فراهم نموده و در تصمیم­گیری­های مدیریتی اهمیت فراوان دارند. مدل­های هیدرولوژی نمایش ساده‌شده‌ای از سیستم واقعی هیدرولوژی هستند که به مطالعه درباره­ی کارکرد حوضه در واکنش به ورودی‌های گوناگون و فهم بهتر از فرآیندهای هیدرولوژی کمک می­کنند. با توجه به تنوع مدل­های هیدرولوژی انتخاب هر مدل برای هر کار دشوار است و نیاز به ارزیابی مقایسه­ای بین مدل­ها برای مشخص کردن قابلیت و توانایی هر مدل در منطقه مطالعاتی است. در این تحقیق از دو مدل هیدرولوژیکی MISDc و GR4J برای شبیه­سازی جریان حوزه آبخیز چم انجیر استفاده شده است. دوره مشترک شبیه­سازی این دو مدل از یک بازه 13 ساله (2020-2008) انتخاب شده است. در ادامه، دقت نتایج حاصله از مدل­ها در مراحل واسنجی (2008-2016) و اعتبارسنجی (2017-2020) با استفاده از معیار­های نش- ساتکلیف و ضریب تعیین مورد ارزیابی قرار گرفت. مقادیر به‌دست‌آمده نش- ساتکلیف و ضریب تعیین برای مدل MISDc به ترتیب 699/0 و 717/0 و برای مدل GR4J به ترتیب 54/0 و 597/0 برای دوره واسنجی و برای مدل MISDc به ترتیب 794/0 و 851/0 و برای مدل GR4J به ترتیب 70/0 و 715/0 و برای دوره اعتبارسنجی که بیانگر عملکرد بهتر مدل MISDc در مقایسه با عملکرد مدل GR4j در شبیه­سازی جریان روزانه در حوزه آبخیز چم انجیر خرم‌آباد است. ارزیابی نشان می‌دهد که مدل MISDc توانایی قابل قبولی در شبیه‌سازی جریان روزانه حوزه چم انجیر دارد که می‌توان از مدل در مطالعات منابع آب منطقه استفاده کرد.