مطالعه تطبیقی نوسلفیگری جهادی در اهل سنت و نوسلفیگری شیعی(با تأکید برالقاعده، داعش و مکتب تفکیک)
نویسندگان
1 استادیار گروه اندیشه سیاسی، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد اندیشه سیاسی، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jpq.2026.394187.1008356چکیده
در چند دهه اخیر، ظهور جریانات نوسلفی در جهان اسلام، چالشهایی مانند اسلامهراسی و فرقه گرایی را به وجود آورده است. در تسنن، نوسلفیگری جریانی افراطی است که با خشونت علیه غرب، ترویج بنیادگرایی اسلامی و اطاعت مطلق از نصوص دینی شناخته میشود. القاعده و داعش از بارزترین نمونههای نوسلفیگری در تسنن هستند که در زمینههایی مانند دشمنشناسی، جهاد و حکومت با یکدیگر همپوشانی دارند. در مذهب تشیع، به دلیل وجود مفهوم ظهور و نگاه رو به جلو، ایجاد سلفیگری به شکل سنتی دشوار است. با این حال، مکاتبی مانند مکتبتفکیک به دلیل نص گرایی و تاثیرپذیری از بنیادگرایی، شباهتهایی به نوسلفیگری دارند. این پژوهش به بررسی تطبیقی نوسلفیگری در دو مذهب شیعه و سنی با تمرکز بر سه جریان: القاعده، داعش و مکتبتفکیک، به شکل تحلیلی-تطبیقی، در شش محور عقل و نص، نسبت با مدرنیته، جهاد، دشمنشناسی، حاکمیت و آزادی های سیاسی، و عدالت به اندیشههای آن ها میپردازد. یافتهها نشان میدهد که در حالی که القاعده و داعش در بسیاری از اصول نوسلفیگری اشتراک دارند، مکتبتفکیک به دلیل تفاوتهای عمیق در مبانی اندیشه، شباهت خاصی به این دو جریان ندارد.
