بررسی موانع مشارکت جوامع محلی در اجرای پروژه‌های آبخیزداری در حوضه سراب‌باغ استان ایلام

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات منابع طبیعی و آبخیزداری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران

2 دانشیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22034/iwm.2023.1999984.1072
چکیده

هدف از انجام این تحقیق، شناسایی عوامل مؤثر بر شاخص ­ها­ و زیر شاخص­ های کاهش میزان ‏مشارکت مردمی در فعالیت­ های‏ منابع طبیعی و آبخیزداری، شناخت انتظارات و نیازهای جامعه محلی و ‏درنهایت ارائه راهکارهای علمی و فنی با هدف ‏افزایش میزان مشارکت مردمی در منطقه سراب ­باغ شهرستان آبدانان است. در این تحقیق شاخص‌های تأثیرگذار شامل 4 شاخص اقتصادی، اجتماعی، طراحی- اجرایی و آموزشی- ترویجی و با 12 زیر شاخص تعیین و دسته‌بندی شدند. اطلاعات لازم در این پژوهش به­ صورت پیمایشی و با استفاده از ‏ابزار پرسش­نامه، مصاحبه و نشست ­های متعدد با افراد جامعه و خبرگان محلی جمع ­آوری شد. برای تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران، برای تجزیه­ و تحلیل داده­ ها از نرم‌افزار SPSS و برای بررسی پایایی پرسش­نامه از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شد. نتایج نشان داد که در حوضه سراب ­باغ، شاخص‌های اقتصادی، طراحی و اجرایی نقش بیشتری را در عدم مشارکت مردم نسبت به شاخص‌های آموزشی و ترویجی و اجتماعی دارند. همچنین از نظر کارشناسان، زیرشاخص نادیده گرفتن درآمد مردم به­ عنوان انگیزه­ اقتصادی مستقیم  و  عدم توجه به سازمان­ های غیردولتی به ­ترتیب با میانگین رتبه 35/9 و 69/3 بیشینه و کمینه اهمیت را در عدم مشارکت مردم به خود اختصاص داده‌اند. از نظر جوامع محلی نیز زیرشاخص ­های نادیده گرفتن درآمد مردم به­ عنوان انگیزه­ اقتصادی مستقیم و عدم توجه به سازمان­ های غیردولتی به ­ترتیب با میانگین رتبه 02/9 و 68/4 بیشینه و کمینه اهمیت را در عدم مشارکت مردم به خود اختصاص داده‌اند. نتیجه کلی نظرسنجی از جوامع محلی حاکی از آن است، عواملی چون اجرای پروژه ­های چندمنظوره و در نظر داشتن منافع آبخیزنشینان می‌تواند زمینه‌ساز اعتماد و جلب مشارکت فعال مردم در پروژه‌های آبخیزداری حوضه گردد.