فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در چند دهه اخیر، افزایش رو به رشد تلفات منابع آب‌وخاک موجود در حوزه ­های آبخیز در اثر بهره‌برداری غیراصولی از منابع، شدت فزاینده ­ای یافته است. این اقدامات باعث تخریب اراضی و کاهش عمر مفید سدها و درنتیجه کاهش تولیدات شده است. بر این اساس، تحقیق حاضر با هدف ارزیابی تأثیر اقدامات آبخیزداری در حوزه آبخیز گل‌گل با استفاده از مدل هیدرولوژیکی  HEC-HMSانجام شده است. برای این منظور ابتدا تمامی داده‌ها و نقشه‌های مربوط به داده‌ها، جمع‌آوری و مدل هیدرولوژیکی HEC-HMS با استفاده از داده‌های بارندگی و رواناب مشاهده‌شده، واسنجی و اعتبارسنجی گردید. مرحله واسنجی نتایج نشان داد که دبی حداکثر مشاهده شده 90 مترمکعب بر ثانیه و در مقابل دبی شبیه‌سازی شده 7/89 مترمکعب بر ثانیه است، ضریب همبستگی و پراکندگی داده­ های مورد استفاده نیز در مرحله واسنجی %80 و ضریب نش-ساتکلیف 79% به دست آمد که نشان دهنده نتایج قابل‌قبول شبیه­ سازی است. در ادامه با استفاده از پارامترهای بهینه‌شده مدل طی دوره زمانی یک‌ساله اعتبارسنجی شد که دبی حداکثر مشاهده شده 7/67 مترمکعب بر ثانیه و مقدار شبیه‌سازی شده 1/67 مترمکعب بر ثانیه بوده و شاخص ­های کارایی مدل با ضریب همبستگی 77% و ضریب نش ساتکلیف 76% به دست‌آمده است. سپس یک رویداد روزانه با دوره بازگشت 25 سال و مراحل زمانی 10 دقیقه برای بررسی اثرات اجرای آبخیزداری انتخاب شد که نتایج آن‌ها در این مرحله به‌صورت دو سناریوی اصلی (وجود سازه آبخیزداری و عدم وجود سازه آبخیزداری) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج به دست‌آمده نشان داد که در سناریوی اول و دوم پیک دبی شبیه‌سازی شده به ترتیب 137 مترمکعب بر ثانیه و 2/114 مترمکعب بر ثانیه محاسبه شده که تأثیر سازه‌ها بر دبی پیک را با کاهش 8/22 مترمکعب بر ثانیه نشان می­ دهد. نتیجه­ گیری کلی اینکه با انجام اقدامات مناسب و مدیریت شده می­توان دبی حداکثر سیلاب‌ها را به مقدار مناسبی کاهش داد، همان‌گونه که در گذشته نیز تأثیرگذار بود­ه ­اند.