پیش بینی اثر تغییر اقلیم بر پراکنش گونه سنبل الطیب (Valeriana sisymbriifolia) با استفاده از مدل حداکثر آنتروپی در استان اصفهان

نویسندگان

1 گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی ، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

2 گروه بیابانزدایی، دانشکده منابع طبیعی ، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

3 گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی ، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22034/iwm.2023.2007169.1093
چکیده

وضعیت پوشش گیاهی ایران، متأثر از وضعیت طبیعی آب و هوایی منطقه است. به‌طوری‌که از نظر کمی و کیفی باعث سرعت رشد و یا عدم رشد و مساعد شدن و نشدن محیط گیاهان می‌شود. هدف از این مطالعه بررسی اثر تغییر اقلیم بر پراکنش گونه سنبل‌الطیب (Valeriana sisymbriifolia) با استفاده از مدل حداکثر آنتروپی در استان اصفهان است. لذا با استفاده از 50 نقطه از حضور گونه و متغیرهای اقلیمی ناشی از سناریوهای اقلیمی RCP4.5 و SSP2 و همچنین 3 متغیر فیزیوگرافی، پراکنش سنبل‌الطیب برای سال‌های 2020، 2050 و 2100 پیش‌بینی گردید. نتایج مطالعه نشان داد که پراکنش یا رویشگاه مطلوب گونه سنبل‌الطیب در استان اصفهان تحت سناریوی RCP4.5 از سال 2020 تا 2100 از 07/3 درصد به 047/0 درصد و تحت سناریوی SSP2 از 74/3 درصد به 554/1 درصد کاهش پیدا خواهد کرد. درواقع تحت هر دو سناریوی اقلیمی موردمطالعه، رویشگاه مطلوب گونه سنبل‌الطیب کاهش داشته و در برخی از مناطق به‌طور کامل از بین خواهد رفت. به‌علاوه با توجه به منحنی‌های عکس‌العمل گونه از نظر فیزیوگرافی هرچه شیب و ارتفاع در منطقه موردنظر افزایش یابد، مقدار پراکنش گونه سنبل‌الطیب نیز افزایش می‌یابد و با توجه به مشاهدات میدانی می‌توان گفت که گونه موردنظر در شیب و ارتفاعات بسیار بالا مشاهده می‌شود به‌طوری‌که در هنگام برداشت نمونه گونه موردنظر تا ارتفاع 3000 متری حضور داشت که این امر به دلیل داشتن ریشه‌های قوی گیاه است که توان زادآوری در شرایط سنگلاخی را ایجاد می‌کند و از طرف دیگر به دلیل اینکه گونه‌های دیگر تحمل شرایط مشابه را ندارند حضور آن‌ها کم می‌شود و رقابت برای گونه سنبل‌الطیب کاهش می‌یابد. منحنی‌های عکس‌العمل گونه نسبت به تغییرات بارندگی نیز نشان می‌دهد که هرچه بارش سالیانه از 250 میلی‌متر بیشتر گردد احتمال حضور  گونه افزایش می‌یابد. لذا تحت تأثیر تغییرات اقلیمی اعم از کاهش بارش و افزایش دما از رویشگاه مطلوب گونه موردمطالعه کاسته خواهد شد.