فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نظریه های عدالت لایه‌هایی از مفهوم عدالت را کاویده‌اند، اما نتوانسته‌اند دوگانگی میان عدالت و پیشرفت را در حد مطلوب مرتفع سازند. زیرا عموما معیار برخوداری از مواهب برای تأمین عدالت را نداشته‌های اشخاص دانسته‌اند. در حالیکه که اساس پیشرفت با ارتقای داشته‌ها نسبت دارد. از طرف دیگر، در نظریه‌های پیشرفت معمولا عدالت هدفی مستقل و محوری نیست. در این مقاله پس از مرور فشرده اهم نظریه‌های عدالت، که عموماً مبتنی بر انصاف شکلی به معنی برابری اشخاص یا برابری خصوصیتی از اشخاص است، مفهوم دیگری از انصاف تحت عنوان انصاف محتوایی معرفی می‌شود. انصاف محتوایی به معنی برابری موقعیت اجتماعی اشخاص با جایگاه بایسته آن‌ها در جامعه است. نیل به این جایگاه با شکوفایی استعدادها و توانشهای اشخاص به‌عنوان داشته‌های آنان و در ضمن جابجایی اجتماعی صعودی ایشان انجام می‌شود که به معنی پیشرفت اجتماعی است. بر این اساس، ایده دیگری از عدالت که عین پیشرفت است معرفی و تشریح می‌گردد. با تحق عدالت به معنی انصاف محتوایی نسبت به عموم اعضای جامعه، عدالت شکلی نیز برقرار می‌شود. زیرا اعضای جامعه در برخورداری از شکوفایی داشته‌ها و نیل به موقعیت اجتماعی بایسته خود، با هم برابرند. عدالت پیشرفتی بر حق و تکلیف همه اشخاص نسبت به جاری شدن انصاف به معنی یاد شده و مسئولیت جامعه در مساعدت به آن تأکید می‌ورزد. تحقق عدالت پیشرفتی علاوه بر شمول بر اشخاص، شامل جاری شدن عدالت نسبت به شایستگی‌های مادی و معنوی جامعه نیز هست. بنابراین، گسترده‌ای فراختر از گستره دیگر نظریه‌های عدالت را مطمح نظر قرار می دهد.