ارزیابی و پتانسیلیابی منابع آب زیرزمینی با استفاده از روش سلسله مراتبی-فازی (Fuzzy-AHP) و دادههای سنجش از دور (مطالعه موردی: دشت بم-نرماشیر)
نویسندگان
1 گروه آموزشی مرتع و آبخیزداری، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایران
2 گروه آموزشی مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران
3 گروه آموزشی مرتع و آبخیزداری، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایران
4 گروه آموزشی مرتع و آبخیزداری، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایران
doi
10.22034/iwm.2023.2001770.1075چکیده
پتانسیلیابی منابع آب زیرزمینی یکی از مهمترین روشهای مدیریت بهرهبرداری از آب برای مقابله با کمآبی است. در این پژوهش بهمنظور شناسایی مناطق مستعد پتانسیلیابی منابع آب زیرزمینی دشت بم-نرماشیر از مدل سلسله فازی و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) استفاده شد. معیارهای موردنظر ازجمله بارندگی، دما، جهت جغرافیایی، شیب، کاربری اراضی، فاصله از رودخانه، پوشش گیاهی، فاصله از چاه و چشمه، فاصله از جاده، فاصله از گسل، فاصله از شهر و روستا، بافت خاک و قابلیت نفوذپذیری سازند برای تصمیمگیری انتخاب شدند و وزن هریک از آنها با بهرهگیری از مدل AHP محاسبه و اولویتبندی شدند. سپس لایههای موردنظر فازی گردیده و نقشههای شاخصها در محیط ArcGIS تهیه شد، پسازآن نقشهی نهایی پتانسیل آب زیرزمینی آماده گردید. درنهایت برای اعتبارسنجی نقشهی پتانسیلیابی آبهای زیرزمینی در منطقه از منحنی ROC استفاده شد که نتیجه ارزیابی با استفاده از این منحنی، حاکی از دقت زیاد این روش در تهیه نقشه پتانسیل آب زیرزمینی در محدودهی مطالعاتی است. همچنین نتایج نشان داد مناطق با زیرمعیارهای زمینشناسی بیشترین وزن (614/0) و اقلیمی کمترین وزن (117/0) را به خود اختصاص دادهاند. مقدار نرخ ناسازگاری در این طرح 05/0 به دست آمد که مقداری کوچکتر از 1/0 است، و نشاندهنده رعایت سازگاری در نظرات و قضاوتهای تصمیمگیرندگان تحقیق است. درنهایت نتایج نشان داد که حدود 77/7 درصد از مساحت کل دشت معادل 54/755 کیلومترمربع مناسب جهت اجرای سامانههای پتانسیلیابی منابع آب زیرزمینی است. همچنین 57/1، 71/31، 98/ 58 و 7 درصد از اراضی دشت به ترتیب دارای استعداد خیلی ضعیف، ضعیف، متوسط و زیاد برای پتانسیلیابی منابع آب زیرزمینی میباشند.