مروری جامع بر اثرات باران اسیدی در بخشهای مختلف زمین
نویسندگان
1 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات حافظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج، کرمان، ایران
doi
10.22034/iwm.2023.1995634.1066چکیده
امروزه اثرات بارانهای اسیدی در مناطق مختلف دنیا موردتوجه اکثر محققان و همچنین سیاستمداران در سراسر دنیا قرار گرفته است بهطوریکه در محافل علمی سراسر دنیا موضوع باران اسیدی به عنوان یکی از واژههای کلیدی روزبهروز دارای ابعاد تازهای میشود. تحقیق حاضر به اثرات باران اسیدی در مناطق مختلف دنیا و بر روی خاک، مراتع و جنگلها، دریاها و دریاچهها و رودخانهها، انسان، ساختمان و سازهها و همچنین صنعت حملونقل و محصولات کشاورزی با توجه به مستندات علمی داخلی و خارجی پرداخته است. نتایج تحقیق نشان داد که باران اسیدی که بهصورت طبیعی و در اثر ترکیب آب و دیاکسید کربن اتفاق میافتد منجر به ایجاد اسید ضعیفی با اسم اسیدکربنیک میشود که فوقالعاده برای طبیعت مفید است و هیچگونه آثار مخربی در هیچ مقولهای برای محیطزیست و بشر ایجاد نمیکند؛ اما آنچه این روند طبیعی را در دهههای اخیر به هم زده است دخالتهای بدون ضابطه و بدون اندیشه بشر است که باعث شده باران اسیدی طبیعی به باران اسیدی مصنوعی تبدیل شود و دارای آثار بسیار مخرب و خطرناکی برای بشر و کل کره زمین باشد. همچنین نتایج تحقیق نشان داد که خاکها در سراسر دنیا بهشدت تحت تأثیر بارانهای اسیدی قرار میگیرند و تغییرات مشهودی در خصوصیات خاک و همچنین تسریع در فرسایشپذیری آن ایجاد میشود. سایر مقولههای موردبررسی مانند مراتع و جنگلها، محصولات کشاورزی و آبهای سطحی و غیرسطحی، انسان، ساختمان و سازهها، حملونقل و حیاتوحش معمولاً وسیله دفاعی مناسبی هم در برابر تخریبهای ناشی از باران اسیدی ندارند و بهمراتب میتواند تأثیرپذیری بیشتری هم داشته باشند. همچنین نتایج تحقیقات نشان داد که بزرگترین قربانی باران اسیدی، انسان است که نسبت به مقولههای دیگر ضعیفتر به نظر میرسد و تأثیرپذیری بیشتری نسبت به باران اسیدی دارد. ضمناً با توجه به خطرات باران اسیدی در سراسر دنیا، مطالعات مختلفی بر روی خاک، پوشش گیاهی و جنگلها، محصولات کشاورزی و آبهای سطحی و غیرسطحی در حال انجام یا انجامشده است ولی معمولاً گسترده و جامع در سراسر دنیا نیستند. ولی مطالعات بر روی نقش باران اسیدی در ساختمان و سازههای مختلف، صنعت حملونقل و حیاتوحش خشکی و دریایی و همچنین انسان بهشدت کم است. توصیه اکید این تحقیق به محققان و سیاستمداران این است که باران اسیدی میتواند حتی باعث تغییر تمدنها نیز شود پس فوقالعاده جدی گرفته شود و هر چه سریعتر قانون جامع مقابله با باران اسیدی در ایران تصویب و اجرا شود.