فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرسایش خاک در ایران به دلیل تخریب منابع طبیعی در سال‌های اخیر تشدید شده و تغییرات کاربری اراضی نقش بسزایی در این فرآیند داشته است. حال آن­که تاکنون رویکردهای پیشگیرانه مبتنی بر ارزیابی خطر فرسایش خاک برای اتخاذ تدابیر صحیح مدیریتی کم­تر مورد توجه قرار گرفته است. با توجه به موارد فوق­الذکر، شناسایی مناطق مستعد فرسایش و تولید رسوب در زیرحوضه­های داخلی ایران که به از بین رفتن هزاران تن خاک حاصلخیز در هر سال منجر می­شود؛ امری ضروری است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی خطر و شناخت مناطق حساس به فرسایش خاک در زیرحوضه چهل­گزی استان کردستان با استفاده از مدل فارگاس انجام شده است. مدل فارگاس تنها دو عامل فرسایش­پذیری نوع سنگ و تراکم زهکشی را در هر واحد سنگی در نظر می­گیرد. در این پژوهش از نقشه­های واحدهای سنگی و تراکم زهکشی و جداول امتیازدهی شده مربوط به مدل با توجه به شاخص­های مختلف و بازدید میدانی استفاده و نقشه خطر فرسایش­ تهیه شد. نتایج حاصل از بررسی مدل فارگاس نشان داد که 48/0، 15/36، 35/15 و 48 درصد از زیرحوضه به ترتیب در وضعیت خطر فرسایش کم، متوسط، شدید و بسیار شدید است. به‌عبارت‌دیگر 35/63 درصد زیرحوضه در وضعیت خطر فرسایش شدید و بسیار شدید است. یافته­های حاصل از پژوهش حاضر بیانگر خطر فرسایش­ بالای زیرحوضه چهل­گزی است که با توجه به موقعیت زیرحوضه در تامین آب سد قشلاق پیشنهاد می­شود، ضمن بررسی سایر مدل­های کمی و کیفی دیگر، متناسب با نتایج حاصل از آنان، به ارائه الگوهای ارزیابی و برنامه‌ریزی، اتخاذ تصمیمات مدیریتی، ترویج، آموزش و اجرای پروژه‌های سودمند در ارتباط با کاهش نرخ جابجایی و هدر رفت خاک در سطح حوضه پرداخته شود تا قدمی کوچک در راستای کاهش نرخ فرسایش و هدر رفت خاک باشد.