سیمای حکومتداری در سده‌ های پنجم و ششم هجری (با تکیه بر سیاستنامه خواجه نظام الملک توسی)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران.

2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران.

3 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران.

doi
10.22034/jgeoq.2024.280029.3005
چکیده

آنچه در این پژوهش مورد توجه قرارگرفته است، بررسی حکومتداری و شیوه کشورداری با توجه به سخنان و اندیشه های خواجه نظام الملک توسی در کتاب سیرالملوک مشهور به سیاستنامه با تأکید بر اخلاق و مسئولیت های حاکمان در قبال مردم است؛ به تبع آن چگونگی تحقق اهداف و آرمانهای حکومت و نیاز آن به حاکمی با ویژگی ها و توانمندی های خاصّ تربیتی، اخلاقی، علمی، عقیدتی و سیاسی نیز بررسی می‌شود به گونه‎ای که بتوان به مدلی از حکمرانی خوب بر مبنای الگوی ایرانیِ سیاست دست یافت، همچنین تأثیر باورهای دینی در شیوه کشورداری و بهره گیری از اصول انسانی در رفتارهای حکومتی نیز از مواردی است که در این پژوهش بدان پرداخته شده است. در این مقاله به عنوان پژوهش میان‌رشته‌ای کوشش محقق بر آن است که با مطالعۀ منابع اصلی و سایر منابع مرتبط و فیش‌برداری از متون و منابع و بررسی دیدگاه‌های علمی، مقدمات موضوع را فراهم آورد وبا توجه به سوالات تحقیق، مواد لازم جهت انجام پژوهش را تهیه و یادداشت‌برداری کند. چون این تحقیق، توصیفی_تحلیلی است فاقد متغیّرهای کمّی است و نمی‌توان اختلاف مقادیر متغیّرها را بر اساس اعداد و ارقام ثبت نمود یا برای آن‌ها مبدأ و پایان مشخص نمود، لذا فاقد حجم نمونه و بی‌نیاز از نمونه‌گیری است لکن به دلیلِ وسعت این جامعه، اثر ارزشمندِ سیرالملوک مشهور به سیاستنامه (نظام‌الملک، 1347) به عنوانِ منبعِ اصلی، انتخاب شده است؛ در پایان پس از جمع‌آوری داده‌ها و مطالب، با تجزیه و تحلیل و بررسی مطالب، موارد مرتبط، احصاء شد.