ارزیابی مدلهای IHACRES و سیستم استنتاج عصبی-فازی در پیشبینی رواناب حوزه آبخیز سد کریت در دوره آتی
نویسندگان
1 دانشیار گروه آموزشی مهندسی آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
2 دانشیار گروه آموزشی مهندسی آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه آموزشی مهندسی آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
4 استادیار گروه آموزشی مهندسی آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
doi
10.22034/iwm.2022.563130.1046چکیده
امروزه افزایش غلظت گازهای گلخانهای در اتمسفر سبب تغییر در مولفههای منابع آب در مقیاس جهانی و منطقهای شده است. از سوی دیگر پیشبینی آورد رودخانه در دوره آتی، ابزاری کارآمد در مدیریت منابع آب به حساب میآید. در این پژوهش عملکرد مدل های IHACRES و سیستم استنتاج عصبی - فازی (ANFIS) در پیشبینی رواناب حوضه سد کریت در طبس گلشن مورد بررسی قرار گرفت. داده ورودی به مدلهای شبیهسازی بارش- رواناب IHACRES و مدل سیستم استنتاج عصبی فازی، شامل بارش و دما در مقیاس ماهانه است. پس از واسنجی دو مدل در بازتولید آورد رودخانه مشاهداتی، ارزیابی با استفاده از شاخصهای RMSE و NS صورت پذیرفت. در این تحقیق، 60 درصد دادههای بارش، دما و رواناب مشاهداتی برای آموزش و 40 درصد باقیمانده دادهها برای صحتسنجی مورد استفاده قرار گرفتند. معیارهای ارزیابی RMSE و NS در بخش صحتسنجی در مدل IHACRES به ترتیب 1/0 و 95/0 و برای مدل ANFIS به ترتیب 05/0 و 52/0 محاسبه شد که نشان دهنده برتری مدل IHACRES نسبت به مدل سیستم استنتاج عصبی فازی در بازتولید دبی جریان مشاهداتی در این مرحله است. پس از مشخص شدن مدل برتر، با استفاده از مدل ریزمقیاس نمایی LARS- WG5.0 تحت سناریوی RCP4.5 و خروجی مدل گردش عمومی جو- اقیانوس GISS-E2-R، دادههای بارش و دما برای سالهای 2022 تا 2051 ریزمقیاس گردید و سپس با مدل برتر، مقادیر دبی برای سالهای آینده نزدیک برآورد گردید. براساس نتایج حاصل از شبیهسازی جریان توسط مدل برتر (مدل IHACRES) در افق آینده مقادیر دبی جریان در رودخانه در مقایسه با ماههای متناظر در دوره پایه، افزایش اندکی خواهد یافت.