تفسیر ناهنجاری‌های مغناطیسی معادن غربی سنگ آهن سنگان با استفاده از اطلاعات زمین‌شناسی و گمانه‌ها

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی ، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 گروه زمین شناسی ، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 گروه زمین شناسی ، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

4 گروه زمین شناسی ، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

5 گروه زمین شناسی ، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
چکیده

معدن آهن سنگان یک کانسار آهن اسکارن مگنتیتی است. بهترین روش متداول جهت اکتشاف این مدل کانسارها با توجه به وجود خاصیت مغناطیسی درآنها، روش مغناطیس سنجی است. بر اساس این روش می‌توان اطلاعاتی درباره عمق، شیب، شکل و امتداد منبع ایجادکننده ناهنجاری به‌دست آورد. اکتشافات زیادی از این‌گونه ذخایر در سطح دنیا با استفاده از روش مغناطیس‌سنجی صورت گرفته است که نمونه آن ذخایر بزرگ گل گهر در ایران است. بر مبنای مغناطیس‌سنجی و زمین‌شناسی، وجود ذخیره‌ای عظیم در طی اکتشاف آهن سنگان پیش‌بینی شده است. حفر 558 گمانه در قسمت غربی با شبکه 50 در 50 متر با استناد به داده‌های مغناطیس‌سنجی و زمین‌شناسی سطحی، طراحی شده و پس از حفاری، داده‌های زیرسطحی خیلی مفیدی به‌دست آمده است. بیشتر توده‌های نفوذی گرانیتی و از نوع تیپ اکسیدان هستند که به دلیل وجود کانی‌های ریز و پراکنده مگنتیت داخل آن‌ها، پذیرفتاری مغناطیسی بیشتری از سایر گرانیت‌ها دارند. این‌ها به‌عنوان سنگ منشأ ایجادکننده توده عظیم معدنی سنگان لحاظ شده‌اند. تعداد 19376 نقطه مغناطیس‌سنجی زمینی با مشخصات مختلف برداشت‌شده در چند مرحله اکتشافی در این مطالعه یکسان‌سازی و تفسیر شده است. منابع ایجادکننده اکثر ناهنجاری‌های مغناطیسی نقشه برگردان به قطب(RTP) کانی‌سازی مگنتیت است که داده‌های حفاری آن را تأیید می‌کند. با توجه به وجود مغناطیس باقیمانده در اسکارن مگنتیتی و نبود چنین اندازه‌گیری‌هایی و از طرف دیگر لازم بودن آن در تعیین صحیح عمق منابع ناهنجاری‌های مغناطیسی با مدل‌سازی معکوس یا پیشرو، از فیلترهای مشتق اول قائم و فراسو برای هدایت حفاری در این مطالعه استفاده شده است. اطلاعات عمقی مربوط به منبع ناهنجاری‌ها در نقشه‌های گرادیان عمودی و فراسو با عمق حاصل از حفاری و مدل‌سازی بلوکی هم‌خوانی خوبی دارند. مقدار ذخیره کانسار و عمق آن از ناهنجاری غربی(A') تا ناهنجاری مرکزی(C) در حال افزایش بوده و شیب آن به سمت شرق است. این تغییر عمق کانی‌سازی با پاسخ عمقی نقشه‌های فراسو مبنی بر معرفی ناهنجاری مرکزی(C) به‌عنوان عمیق‌ترین بخش کانسار سنگان هماهنگی دارد. پاسخ مغناطیسی در نقشه فراسوی 1000 متر در محل ناهنجاری مذکور  می‌تواند مربوط به عمق زیاد کانی‌سازی (تا 620 متر حفاری‌شده در حال حاضر) یا توده نفوذی عمیق‌تر در این محل باشد که تأیید آن به حفاری عمیق (بیش از 1000 متر) نیاز دارد.