فایرابند علیه تکنوکراسی و شوونیسم علم
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه علم وفناوری پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی
doi
10.30465/ps.2023.46737.1690چکیده
پُل فایرابند از تأثیرگذارترین فیلسوفان علم قرن بیستم است که آثار و آراءِ جنجالی او اشتهارش را دو چندان کرده است. همین آثار تحریکآمیز اوست که به نوعی موجب بدفهمیِ برخی دانشگاهیان و فلسفهدانان شده است، بهطوری که برخی او را «بدترین دشمن علم» نام نهادهاند. در این مقاله برآنیم تا با بازسازی آراء فایرابند نشان دهیم که این اندیشه ناصواب بوده و فایرابند نه با علم و نه با هیچ سنتِ دیگری سَرِ خصومت نداشته، بلکه او تنها با ایدئولوژیهای متصلّبِ مخرّب به نزاع برخاسته است. به عبارت بهتر، آراء فایرابند تنها مبیّن خصومت او با شوونیسم علم و تکنوکراسی است. فایرابند معتقد است که علم امروز مشابهت زیادی با کلیسای قرون وسطی دارد: علم امروزه بدل به دینی شده است که دانشمندانْ پیامبران، و اختراعاتْ معجزات آنند. از اینرو بر ماست که ʼعلم را سر جای خود نشانیمʻ تا جا برای سایر سنتها و معارف بشری باز شود.