تحلیلی بر پیامدهای بهرهبرداری بیرویه از منابع آب زیرزمینی در حوضه غرب تالاب جازموریان
نویسندگان
1 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران.
2 پژوهشگر پسادکتری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
doi
10.22034/iwm.2022.552676.1029چکیده
در سالهای اخیر به دلیل کاهش آبهای سطحی به دلایل مختلف، فشار مضاعفی از طرف کشاورزان برای بهرهبرداری بیشتر از آبهای زیرزمینی صورت گرفته است که این امر پیامدهای بسیاری را برای بخشهای کشاورزی و محیطزیست به دنبال داشته است؛ بنابراین نیاز است کشاورزان و سیاستگذاران این حوضه با یک برنامهریزی جامع و استراتژیک زمینه استفاده ایمن از آبهای زیرزمینی را فراهم کنند و خود را با شرایط جدید سازگار سازند. در این راستا هدف کلی این تحقیق، پیامدهای بهرهبرداری بیرویه از منابع آب زیرزمینی در مناطق روستایی میباشد. جامعه آماری تحقیق شامل همهی بهرهبرداران دارای چاههای نیمهعمیق و عمیق، در حوضه غرب تالاب جازموریان در سال 1397 بوده (N: 6112) و با استفاده فرمول نمونهگیری کوکران 174 نفر برای مطالعه انتخاب شدند. ابزار اصلی تحقیق پرسشنامهای بود که روایی آن توسط گروه متخصصان و پایایی آن توسط ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد (α>0.7). نتایج ضریب تغییرات برای اولویتبندی پیامدهای بهرهبرداری بیرویه از منابع آب زیرزمینی در بخش کشاورزی بر اساس دیدگاه پاسخگویان نشان داد که مهمترین پیامدهای بهرهبرداری بیرویه از منابع آب زیرزمینی در بخش کشاورزی در منطقه مورد مطالعه شامل موارد «افزایش پدیده فقر در بلندمدت» و «مدیریت سخت مزرعه» بود. همچنین نتایج تحلیل عاملی اکتشافی در این پژوهش نشان داد که این پیامدها در میان جوامع محلی منطقه در عاملهای محیطی، اقتصادی، اجتماعی و روانشناختی طبقهبندی میگردند که این چهار عامل در مجموع 85/76 درصد از کل واریانس را تبیین مینمایند. 34/23 درصد واریانس باقیمانده مربوط به عواملی بوده که در این تحلیل شناسایی نشده است.