تحلیل و بررسی ظهور یا عدم ظهور خارجی و علمی اسماء مستأثر

نویسندگان

1 استادیار گروه فلسفه و کلام، پژوهشکدۀ تحقیق و توسعۀ علوم‌انسانی، «سمت» تهران

2 دانشجوی دکتری رشتۀ فلسفۀ اسلامی، دانشگاه باقرالعلوم

doi
10.22059/jrm.2020.290964.629996
چکیده

نظریات مختلف و گوناگونی دربارۀ ظهور یا عدم ظهور خارجی و علمی اسماء مستأثر وجود دارد. برخی عارفان همانند فرغانی اسماء مستأثر را همان ذات احدیّت می‌دانند. برخی بر اساس روایات موجود معتقدند اسماء مستأثر از اسماء خداوند است که حق‌تعالی آن‌ها را مخصوص ذات خود می‌داند. عرفا و حکما درموردِ این اسماء ویژگی‌ها و احکامی را بیان کرده‌اند که ظهور یا عدم ظهور خارجی و علمی در این میان، مسئله‌ای مهم و اساسی است. برخی عرفا مانند فرغانی به عدم ظهور خارجی این اسماء حکم کرده‌اند و نسبت به ظهور علمی آن‌ها سخنی نگفته‌اند. در این میان، ابن­عربی گرچه این اسماء را زیرمجموعۀ اسماء ذات می­داند؛ اما او را می­توان با توجه به عباراتش، در زمرۀ منکران ظهور خارجی این اسماء دانست. برخی دیگر همچون امام‌خمینی به ظهور علمی و خارجی آن‌ها قائل‌اند. در این میان افرادی همانند علامه طباطبایی تنها به ظهور علمی چنین اسمائی اعتقاد دارند. در این مقاله ابتدا اسماء مستأثر تعریف می‌شوند، سپس دربارۀ ویژگی‌ها و درنهایت، ظهور یا عدم ظهور خارجی و علمیِ این اسماء تحلیل بررسی می‌‌شود.