چشماندازی از مناطق اقلیمی ایران به روش کوپن-گایگر در سده بیست و یکم
نویسندگان
1 پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
doi
چکیده
در این پژوهش از میانگین دمای ماهانه CRU، میانگین بارش ماهانه GPCC در دورههای آماری 1951-2000 و دادههای دما و بارش ماهانه شبیهسازی شده TYNSC2.03 در سده بیست و یکم میلادی (دوره 2001-2100) استفاده شده است. برای بررسی جابهجایی مناطق اقلیمی کشور تحت تأثیر تغییرات اقلیمی پیشبینی شده برای سده بیست و یکم، از میانگین (Ensemble) اجرای مدلهای اقلیمی HadCM3، NCAR-PCM، CGCM2، CSIRO2 و ECHam4 برای چهار سناریو A2، B1، B2 وA1F1 استفاده شد. با استفاده از روش کوپن-گایگر، منطقهبندی اقلیمی ایران برای دورههای آماری 1951- 2000، 1976-2000 (سده بیستم) و چهار دوره 25 ساله 2001- 2025، 2026-2050، 2051- 2075 و2076-2100 (سده بیست یکم) انجام و با یکدیگر مقایسه گردید. مقایسه نقشههای اقلیمی دو دورة 1951- 2000 و1976- 2000 نشان از جابهجاییگروههای اقلیمی در برخی از مناطق کشور (شمالغرب) دارد که در آن اقلیم برفی و معتدل جای خود را به اقلیم نیمه بیابانی سرد داده است. در مناطق مرکزی و شرقی کشور نیز اقلیم بیابانی سرد به اقلیم بیابانی گرم تبدیل شده است. نتایج به دست آمده از سناریوهای مختلف نیز نشان از گسترش اقلیم بیابانی گرم در ایران مرکزی و گرایش شدید شمال غرب ایران به سوی بیابانی شدن دارند. این جابهجاییها در سناریو بدبینانهتر A1F1 به شکل گستردهتری صورت خواهد پذیرفت. بر اساس این سناریو در نیمه دوم سده بیست و یکم قلمرو اقلیم معتدل Csb در غرب ایران به کوچکترین سطح ممکن خواهد رسید و این اقلیم بشدت به سوی عرضهای جغرافیایی شمالیتر و مرزهای غربی کشور پسروی خواهد کرد و جای خود را به اقلیم نیمهبیابانی سرد و یا اقلیم نیمهبیابانی گرم خواهد داد. در بخشهای گستردهای از منطقه کوهستانی غربی و شمالشرقی ایران نیز اقلیم نیمهبیابانی سرد جای خود را به اقلیم نیمهبیابانی گرم خواهد داد. این جابهجاییها بویژه در دوره 25 ساله پایانی سده بیست و یکم به صورت گستردهتری روی خواهد داد و در پایان این دوره اقلیم نیمه بیابانی گرم بر تمامی منطقه کوهستانی غربی و شمالشرق ایران چیره خواهد شد و اقلیم نیمه بیابانی سرد را به عرضهای بالاتر از 35 درجه جغرافیایی پس خواهد راند.