کاربرد آمار فضایی در ارزیابی الگوهای همبستگی مکانی آلودگی صوتی در قسمت مرکزی حوزه آبخیز زایندهرود
نویسندگان
1 دانشیار گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منایع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران
2 دکتری آمایش محیطزیست، دانشکده منایع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران
doi
10.22034/iwm.2022.250825چکیده
آلودگی صوتی بهعنوان یکی از مهمترین آلایندههای محیطزیست اثرات بالقوهای بر سلامت انسان دارد. ارزیابی الگوهای همبستگی مکانی صوت به درک بهتر چگونگی اثرگذاری آلودگی صوتی بر رفاه و سلامت جامعه کمک میکند. از اینرو در این مطالعه، پس از پهنهبندی آلودگی صوتی در قسمت مرکزی حوزه آبخیز زایندهرود، با استفاده از رویکردهای آمار فضایی شامل تحلیل موران جهانی، تحلیل انسلین موران محلی، تحلیل نقاط داغ (گیتس-اردجی) و تحلیل خوشه و ناخوشه رندرینگ الگوهای همبستگی مکانی آلودگی صوتی ارزیابی شد و در پایان با استفاده از منحنی شاخص عملکرد، صحت مکانی رویکردهای مورد استفاده، بررسی شد. نتایج نشان داد تغییرات همبستگی مکانی پهنههای با آلودگی صوتی دارای همبستگی مثبت و الگوی خوشهای است. بر این اساس پهنههای با آلودگی صوتی زیاد دارای الگوی خوشهی بالا است و بخشهای شرقی و شمالی منطقهی مطالعاتی را شامل میشود. در حالیکه پهنههای با آلودگی صوتی کم، دارای الگوی خوشهای پایین است و قسمتهای جنوبی و مرکزی منطقهی مطالعاتی را در بر میگیرد. ارزیابی صحت مکانی الگوهای همبستگی مکانی آلودگی صوتی نشان داد که بیشترین میزان سطح زیر منحنی مربوط به روش تحلیل نقاط داغ (96/0) و کمترین میزان آن مربوط به روش تحلیل خوشه و ناخوشه رندرینگ (89/0) است. بهطور کلی، رویکرد تحلیل نقاط داغ نسبت به دو روش دیگر از صحت مکانی بیشتری برخوردار است و نمودار مشخصهی عملکرد، معیار مناسبی برای ارزیابی صحت مکانی رویکردهای مبتنی بر آمار فضایی است. نتایج این مطالعه میتواند به مدیران و برنامهریزان سرزمین برای همسو کردن استراتژیهای مدیریتی در کاهش آلودگی صوتی کمک کند.
