نرخهای بهینه مالیات بر کالاها و خدمات در ایران
نویسندگان
1 عضو هیأت علمی دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی- دانشگاه شهید بهشتی
2 کارشناس ارشد اقتصاد
doi
چکیده
این مقاله به محاسبه نرخهای بهینه مالیات بر کالاهای مختلف با در نظر گرفتن دو معیار کارایی و عدالت اجتماعی میپردازد. برای محاسبه نرخهای بهینه مالیات از قاعده رمزی در دنیای چند نفره و تابع رفاه اجتماعی برگسون- ساموئلسون استفاده میشود. در محاسبة نرخهای بهینه مالیات نیاز به کششهای قیمتی کالاهای مختلف میباشد. این کششها از نتایج تخمین سیستم تقاضای تقریباً ایدهآل بدست میآید. تخمین سیستم تقاضای مذکور بر اساس دادههای بودجه خانوارهای شهری ایران برای دوره 1372 الی 1384و به روش داده های تابلویی، انجام میشود. تضاد بین کارایی اقتصادی و عدالت اجتماعی با وارد کردن پارامتری به عنوان نرخ گریز از نابرابری اجتماعی در تابع رفاه اجتماعی، مورد بررسی قرار میگیرد. نرخهای بهینة مالیات تحت فروض مختلفی از نرخ گریز از نابرابری اجتماعی و با حل دستگاه معادلات غیر خطی و به روش لاگرانژ حاصل میشوند. نتایج تحقیق نشان میدهد که در سطح پارامتر گریز از نابرابری اجتماعی صفر که فقط جنبه کارایی مالیاتهای غیرمستقیم مد نظر است و به اهداف عدالت اجتماعی توجهی نمی شود، نرخهای بهینه مالیات بر کالاهای مختلف تقریباً یکسان هستند؛ ولی در سطوح دیگر، نرخ گریز از نابرابری اجتماعی که اهداف عدالت اجتماعی مالیاتهای غیر مستقیم در نظر گرفته میشود، نرخهای بهینه غیریکسان هستند. با افزایش این پارامتر، پراکندگی نرخها بیشتر میشود؛ بدین معنی که نرخ مالیات بر کالاهایی که سهم عمدهای از مخارج دهکهای پایین را تشکیل میدهند، کاهش مییابد و نرخ مالیات بر سایر کالاها نیز افزایش پیدا میکند. همچنین با افزایش پارامتر گریز از نابرابری اجتماعی، هزینه نهایی رفاه اجتماعی کاهش مییابد.
