ارزشگذاری اقتصادی خدمات اکوسیستم: مروری بر مفاهیم و روشها
نویسندگان
1 دکتری آمایش محیطزیست، دانشکده محیطزیست و منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران
2 استادیار گروه ارزیابی و مخاطرات محیطزیست، پژوهشکده محیطزیست و توسعه پایدار، سازمان حفاظت محیطزیست، تهران، ایران
doi
10.22034/iwm.2022.250823چکیده
اکوسیستمها، اگر بهدرستی مدیریت شوند، یک جریان خدماتی مانند تولید کالاها را که برای انسانها حیاتی است، ارائه میدهند؛ بنابراین ضرورت حفاظت و توسعهی آنها بهعنوان راهحلی اساسی برای دستیابی به توسعه پایدار و تضمین رفاه نسلها مطرح است. یکی از مقدمات اصلی توسعه پایدار، درک ارزش سرمایههای طبیعی است و توجه به این امر، اهمیت مفهوم ارزشگذاری را آشکار میسازد. خدمات اکوسیستم به خدمات و محصولات ارائه شده توسط یک اکوسیستم تحت شرایط اکولوژیکی مناسب و یکپارچگی ساختاری و عملکردی برای رفاه انسان اشاره دارد. در واقع ارزشگذاری خدمات اکوسیستم یکی از ابزارهای اصلی حفاظت از محیطزیست و منابع طبیعی است. از اهداف ارزشگذاری منابع طبیعی و محیطزیست که توسط اقتصاددانان صورت میگیرد، میتوان به مواردی مثل شناخت و فهم منافع محیطزیستی توسط انسان، کمک به تصمیمگیرندگان و برنامهریزان از طریق ارائهی مسائل محیطزیستی کشور به آنها و همچنین ارتباط میان سیاستهای اقتصادی و درآمدهای طبیعی اشاره کرد. اگر ارزشگذاری خدمات محیطزیستی و منابع طبیعی بر حسب واحدهایی باشد که قابلقیاس با سایر کالاها نباشد، برای انسانها این تصور بهوجود میآید که این خدمات رایگان هستند. در واقع عدم توجه به ارزش این خدمات، در سطح تصمیمگیریها منجر به اتخاذ سیاستهای ناپایدار میشود؛ بنابراین ارزشگذاری اقتصادی منابع طبیعی با مطرح کردن ارزش کمی کالاها و خدمات اکوسیستم، مدیران را در برنامهریزی حفاظت و بهرهبرداری پایدار محیطزیست و منابع طبیعی کمک میکند. بر این اساس در این مطالعه ضمن مروری بر مفاهیم و روشهای ارزشگذاری اقتصادی خدمات اکوسیستم به معرفی چند روش پر کاربرد پرداخته میشود.
