فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بیابان‌زایی کاهش توان اکولوژیکی و زیستی زمین است که به دو صورت طبیعی و مصنوعی رخ می‌دهد. این پدیده از معضلات مهم کشورها در چارچوب برنامه مدیریتی توسعه پایدار است که خود نتیجه برآیند مجموعه‌ای از عوامل مختلف محیطی، انسانی و اقلیمی است. در این رابطه از عوامل مهم و تأثیرگذار، عنصر آب است که به‌عنوان منشأ حیات و تضمین‌کننده بقای اکوسیستم‌های پایا است. با توجه به اهمیت آب در اقلیم خشک و نیمه‌خشک نسبت به اقلیم‌های دیگر، می‌بایست تمهیداتی برای مدیریت صحیح آب به‌عمل آورد تا از ایجاد شرایط بحرانی در این مناطق جلوگیری کرد. هدف از این مطالعه بررسی وضعیت معیار آب به­منظور ارزیابی بیابان‌زایی است. با توجه به اثرات فراوانی که شاخص‌های آب در گسترش عرصه‌های بیابانی دارند، در این پژوهش سعی شده است با استفاده از شاخص‌های کمی و کیفی آب‌های زیرزمینی همچون هدایت الکتریکی (EC)، نسبت جذب سدیم (SAR)، کلر (Cl)، افت آب زیرزمینی و سیستم‌های آبیاری به بررسی و تعیین کلاس شدت بیابان‌زایی در دشت مهران با استفاده از مدل IMDPA پرداخته شود. نتایج به‌دست آمده نشان داد که در این منطقه شاخص‌های افت آب زیرزمینی و سیستم آبیاری به‌ترتیب با متوسط ارزش عددی 11/3 و 75/1 بیشترین تأثیر را در روند بیابان‌زایی منطقه دارند. با توجه به نقشه وضعیت معیار آب زیرزمینی در تخریب منابع منطقه می‌توان دریافت که 32 درصد از کل منطقه در کلاس کم، 48 درصد در کلاس متوسط و 20 درصد از کل منطقه در کلاس شدید بیابان‌زایی قرار گرفته‌اند. به‌طور کلی، ضرورت دارد که مدیریت منابع آب برای جلوگیری از گسترش بیابان‌زایی در اولویت سازمان‌های اجرایی قرار گیرد.