فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

واکاوی سامانه‌های بارشی امکان شناسایی الگوهای جوی منجر به سیل و پیش‌بینی آن را فراهم می‌کند. بنابراین در این پژوهش، بارش سنگین و سیل‌زای 27 تیرماه 1394 شهرستان سقز در استان کردستان مورد واکاوی همدیدی قرار گرفت. بدین منظور از نقشه‌های متوسط فشار سطح دریا و ارتفاع ژئوپتانسیل سطوح 700، 850، 500 و 300 هکتوپاسکال و همچنین نقشه‌های امگا، آب قابل‌بارش و رطوبت نسبی استفاده شد. تحلیل این نقشه‌ها برای دو روز قبل و یک روز بعد از وقوع سیل صورت گرفت. بررسی‌های آماری نشان داد که در سامانه بارشی مورد مطالعه در کمتر از 45 دقیقه ایستگاه همدید سقز و ایستگاه باران‌سنجی کسنزان به‌ترتیب 7/29 و 64 میلی‌متر بارش دریافت کرده‌اند. واکاوی همدیدی نیز نشان داد سامانه پرفشار مهاجر اروپایی و زبانه کم‌فشار عربستانی باعث بارش‌های شدید در این روز شده است که دریای مدیترانه، دریای سیاه و دریای سرخ نیز در تقویت رطوبت این سامانه‌ نقش داشته‌اند. در روز قبل از شروع بارش در سطح زمین سامانه پرفشار اروپایی از سمت شمال‌‌غرب و زبانه کم‌فشار عربستانی از طرف جنوب‌‌غرب به کشور نزدیک شده‌اند و در روز وقوع سیل ادغام این دو سامانه باعث بارش سنگین شده است. در سطوح بالایی جو نیز در روز قبل از شروع بارش محور ناوه در امتداد ترکیه، عراق و خلیج‌فارس واقع شده است. با جابه‌جایی موج کوتاه و تغییر موقعیت محور آن به‌طرف شرق و نزدیک‌تر شدن آن به منطقه، مراکز فشار در سطح زمین نیز به‌طور هم‌زمان پیشروی کرده است. در این حالت، تمام منطقه غرب کشور، در زیر شرق محور ناوه موج کوتاه قرار گرفته و باعث تشدید ناپایداری و صعود هوای مرطوب شده است و شرایط را برای ریزش بارش‌های سیل‌آسا در منطقه فراهم نموده است. لذا مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز به‌عنوان یکی از راهکارهای مناسب برای سازگاری و تاب‌آوری در برابر سیلاب ضرورت می‌یابد.