بررسی اثرات تغییرات کاربری اراضی بر دمای حوزه آبخیز شمالی استان ایلام

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت حوزه‌های آبخیز، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

3 دانشجوی دکتری حفاظت آب و خاک، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

4 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی محیط زیست، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22034/iwm.2021.248157
چکیده

رشد سریع جمعیت، تغییرات کاربری اراضی و آلودگی‌های صنعتی و شهری در حال حاضر  از جمله مشکلات جدی است که توسط انسان به محیط طبیعی اعمال شده است. از طرفی تغییر دمای سطح زمین عاملی برای ارزیابی کیفیت زیستگاه به‌شمار می‌آید که از تغییر کاربری زمین الگو می‌گیرد. بنابراین ضرروت دارد پیوستگی بین دوره‌های کوتاه مدت تغییر کاربری و دمای سطح زمین بررسی گردد. این پژوهش با بررسی اثر کاربری اراضی بر خصوصیات دمایی طی دوره آماری 1398-1393 در حوزه آبخیز شمالی استان ایلام در دو بخش کوهستانی- دشتی و موقعیت صنعتی با وجود صنایع نفت و گاز، نقش کاربری­های مختلف را در منطقه مورد مطالعه بررسی می‌کند. برای تهیه نقشه‌های دما و کاربری اراضی از داده ماهواره‌ای لندست سنجنده ETM و MODIS با دقت مکانی به‌ترتیب 30 و 250 متری در گوگل ارث انجین (Google Earth Engine) از روش­های الگوریتم جنگل تصادفی و ماشین‌بردار استفاده شد. نتایج نشان داد که در طی شش سال مورد نظر، سطح کاربری­های آب، مرتع، اراضی کشاورزی و باغی به‌ترتیب 15/0، 87/3 و 42/3 درصد افزایش و سایر کاربری‌ها مانند جنگل و اراضی بایر به‌ترتیب 33/13 و 11/0 درصد کاهش داشته­اند. الگوریتم دمایی با استفاده از شاخص LST و ایجاد جزایر حرارتی نشان داد میانگین دمای منطقه در دوره پایه (سال 1393) معادل  02/31 درجه سانتی‌گراد بوده که در پایان دوره مورد بررسی به 88/31 درجه سانتی‌گراد رسیده و در طی شش سال 68/0 درجه سانتی‌گراد دما افزایش داشته است. با توجه به نتایج، اقلیم و کاربری اراضی متأثر از همدیگر بوده و هر کدام در ارتباط با دیگری اثرات خود را نشان می دهند.