فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مدیریت چرای دام یکی از نمودهای اصلی مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز بوده به‌طوری‌که بدون آگاهی از اثرات چرای دام بر تنوع زیستی، مدیریت پایدار حوزه‌های آبخیز میسر نمی‌باشد. به همین دلیل آگاهی از تغییرات تنوع و ترکیب گیاهی تحت آشفتگی‏های طبیعی از قبیل چرای دام برای مدیریت بهینه اکوسیستم از اهمیت بالایی برخوردار است. تحقیق حاضر با هدف بررسی تأثیر شدت‎های مختلف چرای دام (کم، متوسط و زیاد) بر مؤلفه‏های مکانی تنوع زیستی (آلفا، بتا و گاما)، اجزای تنوع بتا شامل روگشت و الگوی آشیانه‏ای و ترکیب گیاهی در مراتع بروجن در استان چهارمحال و بختیاری انجام گردید. نمونه‎برداری در قالب طرح تصادفی - سیستماتیک و با استفاده از 60 پلات 2×2 متری در سه منطقه معرف در سه شدت چرای دام (سبک، متوسط و سنگین) انجام گردید. تجزیه و تحلیل داده‎ها با استفاده از بسته آماری "vegan" و "betapart" در نرم‎افزار R انجام شد. نتایج نشان داد که افزایش شدت چرای دام موجب کاهش معنی‎دار مؤلفه‎های تنوع آلفا، بتا و گاما می‎شود (01/0P-value <) به‌طوری‌که بیشترین مقدار مؤلفه‏های تنوع آلفا، بتا و گاما، در شدت چرای کم به‌ترتیب 77/11، 22/7 و 19 و در چرای شدید به‌ترتیب برابر با 44/3، 55/3 و 7 بود. همچنین نتایج این تحقیق نشان داد افزایش شدت چرای دام موجب افزایش معنی‏دار روگشت گونه‏ای خواهد شد که نشان‌دهنده حذف و جایگزینی گونه‏های گیاهی است در حالی‌که افزایش چرای دام تأثیر معنی‏داری بر مؤلفه الگوی آشیانه‏ای تنوع بتا نداشت. نتایج آزمون NMDS نشان داد که چرای دام در شدت‏های مختلف باعث ایجاد اختلاف معنی‎داری در ترکیب جوامع مورد بررسی شده است. نتایج این تحقیق نشان دادند به‌کارگیری شدت چرای سبک می‌تواند به‌عنوان ابزار مدیریتی مناسبی در راستای حفظ و بهبود تنوع زیستی مورد استفاده قرار گیرد.