برآورد تولید اُزون سطح زمین و دودمِه نورشیمیایی با استفاده از غلظت NOx وO3 در اصفهان
نویسندگان
1 دپارتمان شیمی، دانشگاه سمنان
2 دپارتمان شیمی، دانشگاه سمنان
3 سازمان هواشناسی شهر اصفهان
doi
چکیده
اُزون سطح زمین در طی فرایندهای نورشیمیایی اکسیژن هوا در حضور نور خورشید و NOx بهعنوان یکی از مهمترین عوامل موثر، تولید میشود. در این پژوهش به بررسی اُزون در شهر اصفهان در آذرماه سال 1388 پرداخته شده، که بنابر مشاهدات سازمان هواشناسی، در طی این بازه دودمِه نورشیمیایی بر فراز اصفهان قابل مشاهده بود. همه بررسیها در ساعتهای تابش آفتاب (15-6 محلی) انجام گرفته است. در این پژوهش با استفاده از روش تقریب حالت پایا رابطه سرعت دیفرانسیل تابعی از سه متغیر NO،NO2 و O3 برای بررسی تغییرات غلظت اُزون بهدست آمده است. انرژی فعالسازی، مرتبه واکنش و سازوکار تشکیل واکنش اُزون در وردسپهر مطالعه و محاسبه شدهاند . NOو O3 سطح زمین بهعنوان شاخصی برای تشکیل دودمه نورشیمیایی درنظر گرفته میشوند، لذا تولید دودمِه بر مبنای تغییرات غلظت NO وO3 مورد توجه قرار گرفت. بررسی روابط تولید دودمِه برمبنای غلظتها و بررسی براساس زمان، نشاندهنده پیروی تولید دودمه از روابط غیرخطی و درجه دوم است. بنا به معادله آهنگ تغییر زمانی اُزون، d[O3]/dt و نتایج انرژی فعالسازی میتوان تولید اُزون را در شهر اصفهان از واکنشهایی که دارای سینتیک کلی مرتبه سوم هستند، در نظر گرفت. از طرف دیگر افزایش غلظت NOx در سطح زمین در اثر واکنشهای نورکافتی (فوتولیز) افزایش غلظت اُزون را سبب گردیده است.