سایۀ بلند پدرسالاری بر سر زنان داستان (بررسی ردپای پدرسالاری در سووشون از منظر ساختارگرایی تکوینی)
نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه مطالعات تاریخی انقلاب اسلامی، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22059/jpq.2024.266546.1007322چکیده
ساختارگرایی تکوینی لوسین گلدمن مدعی وجود همخوانی ساختاری میان ساخت اجتماعی- سیاسی، ساخت آگاهی گروهها و طبقات و ساختار آفرینشهای فرهنگی بهعنوان تجلی عینی ساخت آگاهی است. از این منظر این پژوهش، با بهرهگیری از روش گلدمن در جامعهشناسی ادبیات، در پی پاسخگویی به پرسش از نسبت ساخت اجتماعی و ساختار متن ادبی در ایران است و بدینمنظور بهدنبال پیجویی ردپای یکی از تأثیرگذارترین ویژگیهای ساختاری و اجتماعی در ایران یعنی پدرسالاری نهادینه در بافت سیاسی و اجتماعی در متن ادبیات داستانی زنانه (بهطور خاص رمان سووشون، اثر سیمین دانشور بهعنوان اولین رمان رسمی زنانه در ایران) است. یافتهها نشاندهنده وجود همخوانی ساختاری مورد ادعای ساختارگرایی تکوینی، میان ساختار اجتماعی - سیاسی ایران در آستانه دهه 50 و ساختار متن سیمین دانشور، در چهار سنجه تعیینکننده منتج از نظریه ساختارگرایی تکوینی، یعنی رابطه با منابع قدرت، کنشمندی و توانایی حل مسئله، خودشناسی و خودباوری و محدوده عمل در رمان سووشون (1348) است.
