لغو تصویب معاهده منع جامع آزمایشهای هستهای توسط روسیه و پیامدهای آن
نویسندگان
1 استاد، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشیار، پژوهشگاه علوم و فنون هستهای، تهران، ایران
doi
10.22059/jpq.2024.375649.1008174چکیده
در 3 نوامبر 2023 دولت روسیه طی نامهای به دبیر کل سازمان ملل اعلام کرد که تصویب خود نسبت به معاهده منع جامع آزمایشهای هستهای را لغو میکند. روسیه این معاهده را در سال 1996 امضا و در سال 2000 تصویب کرده بود. اقدام روسیه با اعتراض برخی کشورها و سازمانهای بینالمللی مواجه و تضعیف کننده نظام منع گسترش و خلع سلاح هستهای تلقی شد. . میزان مشروعیت اقدام روسیه در چارچوب موازین و مقررات بینالمللی و آثار و پیامدهای مختلف این اقدام پرسشی است که این مقاله به بررسی و ارزیابی آن پرداخته است. روش پژوهش مورد استفاده ترکیبی از دو تکنیک تحلیل حقوقی و روندپژوهی است. با این رویکرد در تجزیه و تحلیل میزان مشروعیت اقدام روسیه، روش کار عبارت از استنباط حکم از طریق استناد به مقررات، عرف و رویههای ذیربط بوده و شیوه تجزیه و تحلیل در بخش ارزیابی پیامدهای اقدام مورد بحث، دائر بر بهرهمندی از تکنیک روندپژوهی است. یافتههای کار حاکی از آن است که از منظر حقوقی منعی برای لغو تصویب معاهده منع جامع آزمایشهای هستهای به وسیله روسیه وجود نداشته است. با این وجود، اقدام روسیه ضمن اینکه موجب تغییر وضعیت حقوقی این کشور در ارتباط با معاهده میشود، این اقدام میتواند تبعات منفی بر چشم انداز آتی رژیم عدم اشاعه و خلع سلاح هستهای و امنیت بینالمللی در پی داشته باشد.